การเห็นแก่ตัวเองไม่ใช่สิ่งที่ผิด

ผู้ป่วยประเภทหนึ่งที่จิตแพทย์มักได้รับคำปรึกษาอย่างต่อเนื่องคือผู้ที่ใช้พลังและเวลาส่วนใหญ่ในการดูแลผู้อื่นหรือสิ่งรอบตัวจนละเลยการดูแลตัวเอง หลายคนทำงานหนักเพื่อองค์กร บางคนคอยช่วยเหลือคนอื่นจนงานของตนเองล่าช้า และไม่เคยปฏิเสธคำขอใดๆจนกลายเป็นคนที่ทุกคนคาดหวังได้เสมอ ผู้ป่วยเหล่านี้มักมาพร้อมกับปัญหาทางอารมณ์ บางคนรู้สึกท้อแท้เพราะการทำดีไม่ได้รับการตอบแทนตามที่หวัง การช่วยเหลือคนอื่นไม่ได้หมายความว่าคนเหล่านั้นจะช่วยเรากลับเสมอไป บางคนเหนื่อยล้าจากการต้องทำเพื่อผู้อื่นจนไม่มีเวลาสำหรับตัวเอง และหลงลืมว่าคนที่สำคัญที่สุดที่ควรได้รับการดูแลคือ ตัวเราเอง

การหันกลับมาดูแลตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นสุขภาพกาย สุขภาพใจ หรือความต้องการส่วนตัว ไม่ใช่สิ่งที่ผิด การดูแลตัวเอง (self-care) ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว (selfish) แต่เป็นสิ่งจำเป็น การให้ความสำคัญกับตัวเองเป็นเรื่องสำคัญที่ควรทำอย่างสม่ำเสมอเพื่อรักษาสมดุลในชีวิตและอารมณ์

การปรับเปลี่ยนใจได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในปัจจุบัน การทำจิตบำบัดได้พัฒนาจากการพูดคุยเป็นการลงมือทำจริงมากขึ้น เนื่องจากการวิจัยพบว่าการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้ผลการรักษาที่ชัดเจนและมีประสิทธิภาพกว่าการเปลี่ยนแปลงความคิดเพียงอย่างเดียวโดยการเปลี่ยนความคิดมักจะเป็นผลมาจากการลองทำสิ่งใหม่ๆ ซึ่งพฤติกรรมใหม่จะนำไปสู่ผลลัพธ์ใหม่และส่งผลให้ความคิดเปลี่ยนแปลงไปเอง เช่น การสร้างความเชื่อมั่นว่า “เราก็ทำได้”

ตัวอย่างการนำแนวคิดนี้ไปใช้

• ผู้ป่วยวิตกกังวลเกี่ยวกับการนอน: แนะนำให้เลิกใช้นาฬิกาวัดการนอนและเลิกดูนาฬิการะหว่างนอน เพื่อลดความกังวลและความเครียด
• ผู้ป่วยโรคซึมเศร้า: แนะนำให้ลองทำกิจกรรมที่เคยชอบหรือทำสิ่งที่เคยทำแล้วรู้สึกภูมิใจ เพื่อสร้างความมั่นใจและคลายอารมณ์หดหู่
• ผู้ป่วยที่กลัวสังคมหรือหวาดระแวง: ชักชวนให้ออกไปเผชิญกับโลกภายนอกเพื่อให้รับรู้ว่าชีวิตภายนอกไม่ได้น่ากลัวอย่างที่เคยคิด

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเหล่านี้สามารถช่วยเปลี่ยนแปลงความคิดและมุมมองในระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ