ขาแข็งแรงสมองก็แข็งแรงงานวิจัยชี้พลังกล้ามเนื้อขาเชื่อมโยงกับความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมที่ลดลง

งานวิจัยล่าสุด จากคิงส์คอลเลจ ลอนดอน ชี้ให้เห็นความเกี่ยวโยงที่น่าสนใจระหว่างพลังความแข็งแรงของขากับการทำงานของสมองในผู้หญิงวัยกลางคนและผู้สูงอายุโดยพบว่า “ยิ่งขาแข็งแรงเท่าไรสมองก็ยิ่งฟิตและมีแนวโน้มเสื่อมช้ากว่า”

งานวิจัยชี้ชัดพลังขาทำนายสุขภาพสมองได้

นักวิจัยได้ติดตามคู่แฝดหญิง 150 คู่ (รวม 300 คน) อายุระหว่าง 43–73 ปี นานกว่า 10 ปี เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพลังกล้ามเนื้อขาและการเปลี่ยนแปลงของสมองผลลัพธ์พบว่าผู้หญิงที่ “พลังขาดี” ตั้งแต่เริ่มต้น มีศักยภาพด้านความจำและการคิดดีกว่ามีการเสื่อมของสมองตามวัยช้ากว่าเมื่อประเมินอีกครั้งใน 10 ปีถัดมาแม้ปรับปัจจัยอื่น เช่น สุขภาพหัวใจ ไลฟ์สไตล์ หรือปัจจัยเสี่ยงต่างๆแล้วผลวิจัยยังคงชี้ว่าพลังขาคือปัจจัยเด่นที่สุดที่สัมพันธ์กับสมองฟิต

ทำไมขาแข็งแรงจึงสัมพันธ์กับสมองดี?

งานวิจัยอธิบายว่า

พลังขาเป็นตัวสะท้อนระดับการออกกำลังกายหากกล้ามเนื้อขาแข็งแรงแสดงว่าผู้นั้นมีการเคลื่อนไหวออกกำลังกายหรือใช้ชีวิตที่กระฉับกระเฉง
การออกกำลังกายช่วยกระตุ้นการหลั่งสารเคมีที่ดีต่อสมองส่งเสริมการสร้างเซลล์ประสาทใหม่และช่วยให้สมองมีการไหลเวียนเลือดดีขึ้น
อย่างไรก็ตามนักวิจัยย้ำว่าต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันว่า “พลังขามีผลโดยตรง” หรือเป็นเพียงตัวแทนของไลฟ์สไตล์ที่ดีต่อสมอง

วิธีการวิจัยวัดทั้งพลังขาและพลังความจำ

ทีมวิจัยวัดพลังขาของผู้เข้าร่วมโดยใช้อุปกรณ์ที่ดัดแปลงมาเฉพาะสำหรับวัด

ความเร็วในการเหยียดขา
แรงที่ใช้ในการเหยียด

และทำการทดสอบ

ความจำ
ทักษะการประมวลผลข้อมูล
อย่างต่อเนื่องตลอดช่วง 10 ปีของการศึกษา

ผลชี้ชัดว่าผู้ที่พลังขาดีกว่าในวันแรกมีสมองที่เสถียรกว่าในอีก 10 ปีถัดมาเสียงจากนักวิจัยดร.แคลร์ สตีฟส์ หัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่า “พลังขาคือปัจจัยที่โดดเด่นที่สุดในการทำนายการเสื่อมของสมองแม้จะคำนึงถึงปัจจัยสำคัญอื่นแล้วก็ตามเราเชื่อว่าพลังขาสะท้อนถึงระดับการออกกำลังกาย ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อสมองโดยตรง” ทั้งนี้ การศึกษาไม่ได้มุ่งเน้นภาวะสมองเสื่อมโดยตรงจึงยังต้องมีงานวิจัยเพิ่มเติมเพื่อศึกษาเส้นทางเชื่อมโยงที่แท้จริงระหว่างกล้ามเนื้อและสมอง

สรุปงานวิจัยขากระฉับกระเฉง = สมองเสื่อมช้าลง

ผลวิจัยสนับสนุนข้อมูลที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆว่าการออกกำลังกายดีต่อทั้งร่างกายและสมองพลังกล้ามเนื้อขาที่ดี อาจมีบทบาทช่วยลดความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมการฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ (Strength Training) สำคัญพอๆกับการออกกำลังกายแบบแอโรบิก

คำแนะนำด้านสุขภาพอยากสมองดีเริ่มจากขาแข็งแรงออกกำลังกายที่ช่วยเสริมพลังขาและดีต่อสมอง

เดินเร็ว 30 นาที/วัน
สควอท (Squats)
ยกน้ำหนักหรือน้ำดื่มเป็นแรงต้าน
ปั่นจักรยาน
ขึ้น-ลงบันได
ออกกำลังกายต้านแรง (Resistance Training) 2–3 วัน/สัปดาห์

เพิ่มจากนี้เพื่อสุขภาพสมองที่ดี

นอนหลับเพียงพอ
ควบคุมความดัน-เบาหวาน
ลดน้ำตาลและไขมันอิ่มตัว
ทำกิจกรรมกระตุ้นสมอง เช่น อ่านหนังสือ เล่นเกมฝึกสมอง
ลดพฤติกรรมอยู่กับที่ (sitting too long)

บทสรุปสำหรับผู้อ่านเพจสุขภาพ

สุขภาพสมองไม่ใช่เรื่องไกลตัว และเริ่มต้นได้จากสิ่งง่ายๆอย่างการ “ออกกำลังกายขาให้แข็งแรง” ผลการศึกษายืนยันว่าพลังขาอาจเป็นตัวบ่งชี้สำคัญของสมองที่ฟิตและเสื่อมช้าลงในระยะยาว