ดนตรีไม่ใช่แค่ฟัง!นักวิจัยเผยดนตรีบำบัดคือกุญแจทองเร่งฟื้นฟูมือแขนผู้ป่วยพิการและอัมพฤกษ์ให้กลับมาเคลื่อนไหวเร็วขึ้น!

หลายคนอาจมองว่า “ดนตรีบำบัด” (Music Therapy) เป็นเพียงการผ่อนคลายแต่ในความเป็นจริงแล้วดนตรีคือเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพสูงในการ “กระตุ้นและซ่อมแซม” ระบบประสาทและกล้ามเนื้อของผู้ป่วยพิการหรือผู้ที่มีปัญหาการเคลื่อนไหวของมือแขนและขาผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัดยืนยันว่าการฝึกเล่นดนตรีอย่างสม่ำเสมอ สามารถปลดล็อกศักยภาพในการฟื้นฟูร่างกายได้ดีกว่าการออกกำลังกายแบบเดิมๆ เนื่องจากดนตรีมีกลไกสำคัญที่ทำงานโดยตรงกับสมองทำให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างมีจังหวะและรวดเร็ว!

3 หลักการบำบัดด้วยดนตรีเชื่อมสมองสู่กล้ามเนื้อ

การนำดนตรีมาใช้บำบัดผู้ป่วยพิการจะยึดหลักการทางประสาทวิทยาที่สำคัญ 3 ประการ ซึ่งทำงานร่วมกันเพื่อเร่งกระบวนการฟื้นฟู

1. ใช้มือเพื่อกระตุ้นสมอง Hand-Brain Stimulation เมื่อเราพยายามกดคีย์เป่าหรือดีดเครื่องดนตรีสมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหว (Motor Cortex) จะถูกกระตุ้นอย่างแรงทำให้เกิดการสร้างและซ่อมแซมเส้นทางประสาทใหม่ๆ (Neuroplasticity)
2. ใช้เสียงและอากาศบริหารอวัยวะภายในการร้องเพลง การเป่าเครื่องดนตรี (เช่น ขลุ่ย หรือฮาร์โมนิกา) ช่วยฝึกการควบคุมลมหายใจ ซึ่งเป็นการบริหารกล้ามเนื้อกระบังลมและปอดโดยอ้อม ส่งผลดีต่อการไหลเวียนโลหิตและระบบทางเดินหายใจ
3. ทำร่างกายให้เข้าจังหวะ Rhythm Entrainment จังหวะของดนตรีช่วยให้ร่างกายกำหนดและควบคุมความถี่ของการเคลื่อนไหวได้อย่างสม่ำเสมอซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการฝึกการเดินหรือการเคลื่อนไหวแขนขาให้มีความสมดุล

ดนตรีบำบัดให้ผลลัพธ์อย่างไรต่อร่างกาย?

การฝึกเล่นดนตรีทุกวันไม่ว่าจะเป็นการกดคีย์เปียโนการตีกลองหรือการจับคอร์ดกีตาร์จะให้ประโยชน์ทางกายภาพที่ชัดเจน ดังนี้

• ฟื้นฟูกล้ามเนื้อช่วยในการหดตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อที่อ่อนแรงอย่างมีรูปแบบ
• เพิ่มพิสัยการเคลื่อนไหวข้อต่อกระตุ้นการเคลื่อนไหวของข้อต่อสำคัญทั้งหมด เช่น ข้อไหล่, ข้อศอก, ข้อมือและสำคัญที่สุดคือการงอ-เหยียดนิ้วมือซึ่งเป็นทักษะที่ละเอียดอ่อนและจำเป็นในชีวิตประจำวัน
• ฝึกความละเอียดอ่อน Fine Motor Skills การฝึกควบคุมน้ำหนักมือและจังหวะในการเล่นช่วยเพิ่มความแม่นยำและความคล่องแคล่วของนิ้วมือได้ดีกว่าการฝึกกายภาพทั่วไป

ข้อมูลเพิ่มเติมทางวิทยาศาสตร์ Neuroplasticity ดนตรีช่วยกระตุ้นความสามารถของสมองในการสร้างเส้นทางประสาทใหม่ เพื่อทำหน้าที่ทดแทนส่วนที่เสียหาย ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการฟื้นฟูหลังการบาดเจ็บหรือโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

คำแนะนำเริ่มต้นดนตรีบำบัดง่ายๆที่บ้าน

คุณไม่จำเป็นต้องเป็นนักดนตรีอาชีพก็สามารถใช้ดนตรีเพื่อการบำบัดได้ลองเริ่มต้นง่ายๆ ดังนี้

1. เลือกเครื่องดนตรีที่ไม่ซับซ้อนเครื่องดนตรีที่เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นและต้องการฝึกกล้ามเนื้อและข้อต่อ เช่น
   • คีย์บอร์ด/เปียโนไฟฟ้าเหมาะกับการฝึกการงอ-เหยียดนิ้วมือและมือ
   • เครื่องเพอร์คัสชั่นง่ายๆ เช่น กลองชุดเล็ก/Tambourine เหมาะกับการฝึกการตบและการเคลื่อนไหวข้อศอกและไหล่
2. ตั้งเป้าหมายที่วัดผลได้ เช่น “วันนี้จะฝึกกดคีย์ 5 ครั้งต่อวัน” หรือ “จะพยายามตีกลองให้ได้ตามจังหวะเป็นเวลา 10 นาที”
3. ความสม่ำเสมอคือกุญแจการฝึกดนตรีบำบัดให้ได้ผลดีต้องทำเป็นประจำทุกวันเพื่อให้สมองจดจำรูปแบบการเคลื่อนไหวใหม่ๆได้อย่างถาวร

อย่ารอช้า! หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังอยู่ระหว่างการฟื้นฟูร่างกายการเพิ่ม “ดนตรีบำบัด” เข้าไปในแผนการรักษาไม่เพียงแต่จะทำให้การฝึกเป็นเรื่องสนุกและผ่อนคลายมากขึ้นแต่ยังเป็นการเร่งกระบวนการฟื้นฟูให้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติเร็วขึ้นอีกด้วย!