ดื่มแล้วรู้สึกเป็นที่รักมากขึ้นทำไมหลายคนจึงเผลอติดเหล้า? มุมมองสุขภาพกายใจที่ไม่ควรมองข้าม

หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์แบบเดียวกันเวลาดื่มแอลกอฮอล์แล้วรู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น เปิดใจง่ายขึ้นและเหมือนคนรอบตัวรักเราเข้าใจเราหรือใกล้ชิดกว่าเดิมความรู้สึกดีเหล่านี้เองที่ทำให้บางคนค่อยๆดื่มมากขึ้นจนกลายเป็น “ดื่มเพื่อให้รู้สึกดี” โดยไม่รู้ตัวแต่เบื้องหลังความรู้สึกนั้นมีคำอธิบายทางจิตวิทยาและสมองที่สำคัญและเป็นเบาะแสที่ทำให้เข้าใจว่าเหตุใดการ “ติดเหล้า” จึงไม่ใช่เรื่องของน้ำเมาอย่างเดียวแต่เกี่ยวข้องกับสุขภาพใจที่ต้องการการเยียวยาเช่นกัน

แอลกอฮอล์สารเสพติดที่ให้ ความรู้สึกดีชั่วคราว

แม้แอลกอฮอล์จะถูกมองว่า harmless และถูกกฎหมายมานานแต่ทางการแพทย์ยืนยันชัดว่า

• ไม่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ
• มีผลเสียต่อสมองและอวัยวะสำคัญ
• ทำให้เกิดการเสพติดได้

แต่เหตุผลที่คนติดเหล้าส่วนใหญ่ไม่ใช่เพราะร่างกายติดสารแต่เพราะติดความรู้สึกดีที่แอลกอฮอล์มอบให้เมื่อดื่ม แอลกอฮอล์จะไปกระตุ้นสมองให้หลั่งสารความสุข เช่น โดพามีนและกดการทำงานส่วนที่คอย “ยับยั้งชั่งใจ” ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายเปิดใจและรู้สึกเชื่อมโยงกับคนอื่นได้ง่ายขึ้นพอสร่างเมาความรู้สึกนั้นก็หายไปทำให้หลายคนต้อง “เติมอารมณ์ดี” ด้วยการดื่มซ้ำและนี่คือการเริ่มต้นของการเสพติด

ดื่มแล้วรู้สึกรักตัวเองมากขึ้นเกี่ยวข้องกับแผลทางใจในวัยเด็ก

น่าสนใจว่านักจิตวิทยาพบว่าหลายคนที่ติดเหล้าไม่ได้ติดเพราะความสนุกแต่เพราะมันไป ปลดล็อกบางอย่างในใจที่พวกเขาไม่เคยรับรู้มาก่อนหนึ่งในนั้นคือภาวะที่เรียกว่า “ความไร้อารมณ์” (Emotional Neglect) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อในวัยเด็ก ผู้เลี้ยงดูไม่ให้การตอบสนองทางอารมณ์ที่เพียงพอ เช่น ความรักความอบอุ่น การรับฟังผลที่เกิดขึ้นคือการโตมาเป็นผู้ใหญ่ที่ ไม่รู้จักหรือไม่เข้าใจอารมณ์ตัวเองไม่สามารถเชื่อมโยงกับอารมณ์ของผู้อื่น มองว่าการแสดงอารมณ์เป็นเรื่องผิดปกติรู้สึกห่างเหินกับคนรอบข้างเมื่อคนแบบนี้ดื่มเหล้าสมองส่วนที่ถูกปิดตายเรื่องอารมณ์จะถูก “เปิดสวิทช์” และทำให้รู้สึกถึงความรักความผูกพันความสุขที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อนนี่จึงทำให้พวกเขาหลงใหลในความรู้สึกเวลาที่ดื่มเพราะมันคือประสบการณ์ที่สมองไม่เคยมีมาก่อนเลยตลอดชีวิต

การดื่มเพื่อเยียวยาใจ = สัญญาณว่าต้องการดูแลสุขภาพจิต

แม้แอลกอฮอล์จะช่วยให้ “รู้สึกดีขึ้น” ชั่วคราวแต่ทางการแพทย์ไม่แนะนำให้ใช้เหล้าเป็นเครื่องมือแก้ปัญหาทางใจเพราะ

• ทำลายสมอง
• เพิ่มความเสี่ยงโรคตับและหัวใจ
• ทำให้อารมณ์แปรปรวนมากขึ้น
• ทำให้เกิดการพึ่งพาทางจิตใจ

ในทางจิตวิทยาหากใครรู้สึกว่า “ต้องดื่มเพื่อให้รู้สึกว่าเป็นที่รักหรือเชื่อมโยงกับคนอื่น”
นั่นคือสัญญาณว่ามีบางอย่างในใจที่ต้องเยียวยาซึ่งสามารถแก้ได้ด้วยการ

• ฝึกสังเกตและยอมรับอารมณ์ของตัวเอง
• ฝึกเชื่อมโยงกับผู้อื่นแบบปลอดแอลกอฮอล์
• พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต
• สร้างความสัมพันธ์ที่ปลอดภัยในชีวิตจริง

เพราะทักษะทางอารมณ์ไม่ใช่สิ่งที่ “เกิดขึ้นเอง”แต่เป็นสิ่งที่เรียนรู้ใหม่ได้เสมอแม้ในวัยผู้ใหญ่ เราไม่จำเป็นต้องใช้เหล้าเพื่อรู้สึกเป็นที่รักแอลกอฮอล์อาจทำให้เรารู้สึกดีชัดเจน และเชื่อมโยงกับคนอื่นได้ง่ายขึ้นในช่วงเวลาหนึ่งแต่สุดท้ายความรู้สึกเหล่านั้นก็หายไปและทิ้งผลเสียต่อสุขภาพทั้งกายและใจตามมาสิ่งที่สำคัญกว่าคือเราสามารถเรียนรู้ที่จะเปิดใจรับรู้อารมณ์ของตัวเอง และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีได้ โดยไม่ต้องพึ่งแอลกอฮอล์เลย