ทำไมยาถึงต้อง ‘ขม’?

คนไทยโบราณว่าไว้ ‘หวานเป็นลมขมเป็นยา’ และจริงๆ ปราชญ์จีนอย่างขงจื๊อก็เคยกล่าวไว้ว่า ‘ยาที่ดีจะขม’ ซึ่งการมองว่าธรรมชาติของยามันต้อง ‘ขม’ นั้นนับเป็นสิ่งที่พบได้กว้างขวางในหลายวัฒนธรรมว่าแต่เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมยาถึงได้ ‘ขม’ ล่ะ?ถ้าตอบแบบกำปั้นทุบดินก็คือ ถ้าไม่นับน้ำผึ้งและสิ่งที่คล้ายๆ กัน แล้วอะไรที่มาจากธรรมชาติมัน ‘หวาน’ บ้าง?
เพราะรสหวานไม่ใช่สิ่งที่จะหาได้ง่ายๆ ตามธรรมชาติ ก่อนจะมีการส่งทาสแอฟริกันไปปลูกอ้อยที่แคริบเบียนเพื่อทำน้ำตาลในช่วงยุคอาณานิคมนั้น ประเทศเขตหนาวทั้งหมดเรียกได้ว่า แทบไม่มีรส ‘หวาน’ ในสารบบอาหาร และจริงๆ ความ ‘หวาน’ ก็เป็นสิ่งที่มีราคาแพงมาช้านาน แม้แต่ในเขตร้อนว่าแต่ถ้าไม่หวาน ยามันก็มีรสอื่นก็ได้นี่ ทำไมต้อง ‘ขม’?ย้อนไปในอดีต มนุษย์ค้นพบสิ่งที่นำมาทำเป็น ‘ยา’ จากพืชเป็นส่วนใหญ่ (และสารสกัดจากพืชจำนวนมากทุกวันนี้ก็ยังใช้เป็นยาอยู่) ประเด็นก็คือ ‘สารเคมีจากพืช’ ที่มีสรรพคุณเป็นยามันมักจะ ‘มีรสขม’ สำหรับเราเพราะมนุษย์วิวัฒนาการการรับรส ‘ขม’ เพื่อหลีกเลี่ยงการกินสิ่งที่จะ ‘เป็นพิษ’ หรือพูดง่ายๆ ก็คือ การรับรสขมเป็น ‘เซนเซอร์ธรรมชาติ’ ของมนุษย์ในการ ‘เลี่ยงสารพิษ’ ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ทีนี้หลายคนก็คงจะรู้ว่ามันมีไอเดียตั้งแต่อดีตแล้วว่า ‘ยา’ กับ ‘ยาพิษ’ มันคือสิ่งเดียวกัน คือสารเดียวกัน ถ้ารับเข้าไปมากๆ มันจะเป็นยาพิษ และหากรับแต่น้อยมันก็จะเป็นยา ซึ่งไอเดียพวกนี้จริงๆ ก็ไม่ผิด เพราะยาทุกชนิดในโลก กินมากไปคือเป็นพิษถึงชีวิต หรือพูดง่ายๆ มนุษย์น่ะเอา ‘สารพิษ’ มากิน แต่มนุษย์รู้วิธีกินให้มันน้อยพอที่มันจะมีสรรพคุณเป็น ‘ยา’ รักษาอาการผิดปกติต่างๆได้ ดังนั้น ถ้าพื้นฐานของ ‘ยา’ มันคือ ‘สารพิษ’ ที่มนุษย์ไม่ควรจะกินมากไป มันก็ไม่แปลกเลยว่าทำไมมนุษย์กินเข้าไปมันถึงขม ธรรมชาติวิวัฒนาการเรามาให้ระมัดระวังในการกินของพวกนี้และไม่ให้เอามากินเล่นๆ นั่นเอง
แม้ว่าวิทยาศาสตร์ทุกวันนี้จะมีการพยายามให้ยามัน ‘ไม่ขม’ เพราะจุดประสงค์พื้นฐานของความขมที่เป็นไปเพื่อป้องกันการกินนั้นก็ยังคงอยู่ทั้งนี้ มันก็ไม่ได้หมายความว่า ‘ยาขม’ จะไม่มีปัญหา เช่นในเด็กๆ การที่ยามันขมก็ทำให้เด็กไม่อยากกินยาเอามากๆและการเอายา ใส่น้ำเชื่อมเป็นยาน้ำให้เด็กกินได้ง่ายก็เป็นเรื่องปกติ ส่วนในผู้ใหญ่ คนที่ต้องกินยาเยอะๆ การเจอยาขมๆ ไปทุกวันๆ ก็ทำให้เซ็งพอสมควร นั่นทำให้คนกินยามักมีเทคนิคต่างๆเพื่อให้กินเข้าไปได้โดยไม่ต้องรับรสขม เช่น อุดจมูก เพราะความขม 80 เปอร์เซ็นต์ เกิดจากการรับกลิ่น หรือใส่ยาเข้าไปใต้ลิ้นเพราะส่วนนั้นรับรสขมไม่ได้ เป็นต้น

ขอบคุณข้อมูลดีๆ จาก : https://web.facebook.com/photo?fbid=936050514749952&set=a.811136580574680