นวัตกรรมใหม่ใกล้ความจริง!เจลโปรตีนชีวเลียนแบบกู้คืนผิวเคลือบฟันที่สึกกร่อนได้เหมือนธรรมชาติ

ปัญหาสึกกร่อนและสูญเสียแร่ธาตุบนผิวเคลือบฟันอาจกลายเป็นเรื่องในอดีตเมื่อทีมนักวิจัยจาก University of Nottingham สหราชอาณาจักรร่วมกับเครือข่ายนักวิจัยนานาชาติ ประสบความสำเร็จในการพัฒนาเจลโปรตีนชีวเลียนแบบ (Biomimetic Protein Gel) วัสดุสุดล้ำที่สามารถกระตุ้นให้เกิดการสร้างแร่ธาตุและฟื้นฟูโครงสร้างเคลือบฟันธรรมชาติขึ้นมาใหม่ได้โดยงานวิจัยชิ้นสำคัญนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับโลก Nature Communications เมื่อช่วงปลายปี 2025 ที่ผ่านมาเบื้องหลังนวัตกรรมถอดรหัสธรรมชาติสู่วัสดุสังเคราะห์เคลือบฟัน (Dental Enamel) ถือเป็นเนื้อเยื่อที่แข็งที่สุดในร่างกายมนุษย์แต่มีความพิเศษตรงที่ไม่สามารถสร้างเซลล์ใหม่มาทดแทนได้หากถูกทำลายจากกรดในอาหาร น้ำอัดลมหรือการแปรงฟันที่รุนแรงเคลือบฟันก็จะบางลงอย่างถาวรเพื่อแก้ปัญหานี้ทีมนักวิจัยจึงได้พัฒนา supramolecular protein matrix ที่สังเคราะห์ขึ้นจากกลุ่มโปรตีน elastin-like recombinamers (ELRs) โดยออกแบบให้เลียนแบบการทำงานของโปรตีนธรรมชาติในกระบวนการสร้างฟันตามธรรมชาติอย่างแนบเนียนเมื่อทาเจลลงบนฟันที่มีการสูญเสียแร่ธาตุ ตัวเจลจะทำหน้าที่เป็นโครงร่าง (Scaffold) ชั้นดีเยี่ยมช่วยเหนี่ยวนำให้แคลเซียมและฟอสเฟตที่มีอยู่แล้วในน้ำลายเข้ามาตกตะกอนสร้างเป็นผลึกอะพาไทต์ชุดใหม่ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Epitaxial Mineralisation ทำให้ผลึกแร่ใหม่ที่เติบโตขึ้นสามารถประสานและเรียงตัวต่อกับโครงสร้างเคลือบฟันเดิมได้อย่างเป็นระเบียบเสมือนเนื้อเดียวกัน

ผลลัพธ์จากการทดลองคืนความแข็งแรงใน 2 สัปดาห์ จากการทดลองในห้องปฏิบัติการพบว่าหลังจากใช้เวลาบำบัดรักษาเพียง 2 สัปดาห์ วัสดุดังกล่าวสามารถสร้างชั้นแร่ขึ้นมาใหม่ที่มีความหนาถึงประมาณ 10 ไมโครเมตร พร้อมทั้งคืนโครงสร้างเชิงซ้อนหลายส่วนของเคลือบฟันกลับมาได้สำเร็จนอกจากนี้ทีมวิจัยยังนำไปทดสอบความทนทานภายใต้สภาวะจำลองในช่องปากทั้งการแปรงฟันการเคี้ยวการบดฟันรวมถึงการสัมผัสกับอาหารและเครื่องดื่มที่มีความเป็นกรดผลปรากฏว่าวัสดุชีวเลียนแบบนี้มีความแข็งแรงทนทานและสามารถฟื้นฟูคุณสมบัติเชิงกลของเคลือบฟันเดิมได้อย่างน่าทึ่งอีกหนึ่งจุดเด่นที่น่าสนใจคือเจลชนิดนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับบริเวณเนื้อฟัน (Dentine) ที่เปิดออกได้ ซึ่งช่วยสร้างชั้นป้องกันคล้ายเคลือบฟันที่มีศักยภาพสูงในการลดอาการเสียวฟันรวมถึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการยึดติดของวัสดุอุดฟันหรือทันตกรรมบูรณะได้ดียิ่งขึ้นก้าวสำคัญสู่การใช้งานจริงในคลินิกความสำเร็จครั้งนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในห้องทดลอง ศาสตราจารย์ Alvaro Mata หัวหน้าทีมวิจัย ได้เปิดเผยถึงแผนการต่อยอดในเชิงพาณิชย์ โดยทีมงานได้ร่วมกันจัดตั้งบริษัทสตาร์ตอัปชื่อ Mintech-Bio เพื่อผลักดันงานวิจัยนี้ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพช่องปากที่ใช้งานได้จริงในทางคลินิกและคาดว่าจะเริ่มเห็นผลิตภัณฑ์ชิ้นแรกออกสู่ตลาดได้ภายในปี 2026 นี้

เกร็ดความรู้สุขภาพวิธีดูแลป้องกันเคลือบฟันสึกหรอก่อนสาย

• เว้นระยะหลังทานอาหารรสเปรี้ยวอาหารหรือผลไม้ที่มีความเป็นกรดสูงจะทำให้เคลือบฟันนิ่มลงชั่วคราวควรเว้นระยะอย่างน้อย 30 นาทีก่อนแปรงฟันเพื่อป้องกันไม่ให้ขนแปรงไปขัดผิวเคลือบฟันที่กำลังอ่อนแอ
• เลือกใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ฟลูออไรด์ช่วยเสริมความแข็งแรงและคืนแร่ธาตุ (Remineralization) ให้ผิวเคลือบฟันในระยะเริ่มต้นได้
• ดื่มน้ำเปล่าล้างปากหลังทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลและกรดสูงการดื่มน้ำเปล่าตามจะช่วยเจือจางความเป็นกรดในช่องปากได้อย่างรวดเร็ว