ปวดหัวร้าวลงหน้าอย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่มิเกรน!เช็กด่วนคุณกำลังเผลอกัดกรามไม่รู้ตัวอยู่หรือเปล่า?

ปวดหัวร้าวลงหน้า! อาจเป็นเพราะคุณเผลอกัดกรามเพราะความเครียดอยู่หรือเปล่า? เคยไหมตื่นนอนมาแล้วรู้สึกปวดตึงขมับลามไปถึงท้ายทอยหรือบางครั้งแค่นั่งทำงานเครียดๆก็รู้สึกปวดร้าวลงมาถึงแก้มและใบหน้า? หลายคนมักเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเพียงโรคไมเกรนหรือ ออฟฟิศซินโดรมทั่วไปแต่ในความเป็นจริงภาวะขบฟันหรือกัดกรามโดยไม่รู้ตัว (Bruxism) จากความเครียดอาจเป็นตัวการเงียบที่กำลังเล่นงานคุณอยู่ทำไมความเครียด ถึงตกไปอยู่ที่ “กราม”? ในทางประสาทวิทยาเมื่อร่างกายเผชิญความเครียดสะสมสมองจะสั่งการให้ระบบประสาทอัตโนมัติทำงานในสภาวะสู้หรือหนี (Fight or Flight) ส่งผลให้กล้ามเนื้อบดเคี้ยว (Masseter Muscle) ซึ่งเป็นหนึ่งในกล้ามเนื้อที่มวลแรงหดตัวสูงที่สุดในร่างกายเกิดการเกร็งตัวโดยไม่รู้ตัวหากปล่อยให้เกิดการขบกรามแน่นต่อเนื่องเป็นเวลานานนอกจากทำให้กล้ามเนื้อล้าจนเกิดอาการปวดร้าว (Referred Pain) ขึ้นไปยังขมับท้ายทอยหรือรอบดวงตาแล้วยังอาจนำไปสู่ภาวะข้อต่อขากรรไกรผิดปกติ (TMJ Disorder) ที่สังเกตได้จากเสียงก๊อบแก๊บขณะเคี้ยวอาหารอาการอ้าปากได้แคบลงหรือกรามค้างในที่สุดวิธีปฐม พยาบาลคลายความเกร็งบรรเทาปวดฉุกเฉินหากเริ่มรู้สึกปวดตึงบริเวณใบหน้าและขมับ สามารถดูแลเบื้องต้นได้ด้วย 4 ขั้นตอน

1. ประคบอุ่นลดตึงใช้กระเป๋าน้ำร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่นประคบเบาๆบริเวณแก้มและขมับ 15–20 นาที เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและลดการหดเกร็ง
2. นวดคลายจุดเกร็ง (Trigger Point) ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางนวดคลึงเป็นวงกลมเบาๆ บริเวณหน้าใบหูและโหนกแก้มเพื่อช่วยให้เส้นใยกล้ามเนื้อผ่อนคลาย
3. ยืดขยายข้อต่อกรามค่อยๆอ้าปากกว้างอย่างช้าๆแล้วขยับคางไปทางซ้ายและขวาเบาๆ เพื่อคืนความยืดหยุ่นให้ข้อต่อขากรรไกร
4. ยาสามัญประจำบ้านหากมีอาการปวดอักเสบมากสามารถรับประทานยาพาราเซตามอลหรือยากลุ่ม NSAIDs (เช่น ไอบูโพรเฟน) ชั่วคราวได้แต่ไม่ควรรับประทานติดต่อกันเกินจำเป็น

ปรับพฤติกรรมระยะยาว: เทคนิคจัดระเบียบช่องปากหยุดกัดกรามระหว่างวัน

• ท่องจำสูตร “ฟันแยกลิ้นแตะเพดานปากปิด” ในสภาวะปกติขณะพักปลายลิ้นควรแตะเบาๆที่เพดานปากด้านบน (หลังฟันหน้า) โดยที่ฟันบนและฟันล่างต้องไม่แตะกันและริมฝีปากปิดสบายๆ
• ตั้งเตือนสติ (Mindfulness Anchor) แปะ Post-it สีสดใสบนหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือตั้งนาฬิกาเตือนในโทรศัพท์ทุก 1 ชั่วโมง เพื่อเช็กว่าเรากำลังกัดฟันอยู่หรือไม่หากพบว่าเกร็งอยู่ให้ผ่อนคลายทันที
• ลดภาระขากรรไกรหลีกเลี่ยงการเคี้ยวหมากฝรั่งน้ำแข็งอาหารเหนียวหรืออาหารที่ต้องใช้แรงบดเคี้ยวสูงเพื่อให้ข้อต่อได้พักฟื้น

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์? หากปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นหรือมีอาการนอนกัดฟัน (Nocturnal Bruxism) ในช่วงกลางคืนแนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งมีแนวทางการรักษาเพิ่มเติมดังนี้

• เฝือกสบฟัน (Night Guard) อุปกรณ์สวมขณะนอนหลับช่วยกระจายแรงบดป้องกันฟันสึกและลดภาระของข้อต่อขากรรไกร
• การฉีดโบทูลินัมท็อกซิน (Botox) ช่วยลดการทำงานของกล้ามเนื้อ Masseter ที่เกร็งตัวเกินจำเป็นตรงเข้าแก้ไขที่ต้นเหตุของอาการปวดร้าวอย่างแม่นยำ

Note สำหรับโพสต์ลงเพจ: อาการปวดหัวไม่ได้มาจากสมองเสมอไปลองสังเกตตัวเองวันนี้ว่า “คุณกำลังกัดฟันอยู่หรือเปล่า?” หากเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์อย่าลืมแชร์ส่งต่อให้เพื่อนๆในออฟฟิศกันนะครับ!