ผู้สูงอายุเบื่ออาหารไม่ใช่เรื่องปกติสัญญาณเตือนสุขภาพที่ไม่ควรมองข้าม

ภาวะเบื่ออาหารในผู้สูงอายุไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นตามวัยโดยไม่มีสาเหตุแต่มักเป็นผลมาจากปัจจัยหลายอย่างที่ซับซ้อนร่วมกันทั้งความเปลี่ยนแปลงของร่างกายความเจ็บป่วยสภาพจิตใจและสภาพแวดล้อมรอบตัวหากปล่อยไว้นานอาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อสุขภาพในระยะยาวได้ข้อมูลตามข้อแนะนำจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์สภากาชาดไทยสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุเบื่ออาหารแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ดังนี้

1. ความเปลี่ยนแปลงตามวัยและปัญหาสุขภาพ

• ระบบย่อยอาหารทำงานลดลงกระเพาะอาหารบีบตัวช้าลงทำให้อิ่มเร็วแน่นท้องง่าย และมักมีปัญหาท้องผูกร่วมด้วย
• ผลข้างเคียงจากยา-ยารักษาโรคหลายชนิดทำให้ลิ้นรับรสไม่ชัดคลื่นไส้หรือเบื่ออาหาร
• โรคที่ซ่อนอยู่อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคนิ่วโรคไตโรคเรื้อรังบางชนิดหรือแม้แต่โรคซึมเศร้า
• ปัญหาช่องปากฟันหลุดร่วงไม่มีฟันเคี้ยวปากแห้งน้ำลายน้อยหรือรับรสชาติไม่ดีทำให้ทานลำบากและไม่เพลิดเพลินกับอาหาร

2. สภาพจิตใจและสังคม

• ความเหงาเศร้าท้อแท้หรือการกินข้าวคนเดียวบ่อยๆลดความอยากอาหารลงอย่างมาก
• การเปลี่ยนแปลงบทบาทในครอบครัวหรือสูญเสียคนใกล้ชิดก็ส่งผลต่อความรู้สึกอยากกินด้วย

3. ปัจจัยสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่

• เคลื่อนไหวไม่สะดวกไม่สามารถออกไปเลือกซื้ออาหารเองได้
• ข้อจำกัดด้านรายได้หรือไม่มีคนช่วยจัดเตรียมอาหารที่เหมาะสม

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นหากปล่อยเบื่ออาหารไว้นาน

การไม่ได้รับสารอาหารเพียงพอจะก่อให้เกิดปัญหาต่อเนื่องมากมายได้แก่

• น้ำหนักลดลงกล้ามเนื้อลีบเล็กจนทรงตัวไม่ดีเสี่ยงหกล้มและกระดูกหักได้ง่าย
• ภูมิคุ้มกันอ่อนแอป่วยง่ายและรักษาหายช้า
• ความจำเสื่อมเร็วขึ้นสมองทำงานไม่เต็มที่
• กระดูกพรุนผิวหนังไม่สมบูรณ์และฟื้นตัวช้าลงเมื่อเจ็บป่วยหรือผ่าตัด

คำแนะนำช่วยเพิ่มความอยากอาหารและดูแลผู้สูงอายุ

1. จัดอาหารให้ง่ายต่อการกินสับหั่นหรือบดให้นิ่มพอเหมาะมีรสชาติกลมกล่อมไม่จัดจ้านเกินไป แต่หลากหลายรสเพื่อกระตุ้นลิ้น
2. ดูแลช่องปากตรวจฟันและใส่ฟันเทียมให้พอดีดื่มน้ำพอเพียงเพื่อลดอาการปากแห้ง
3. รับประทานยาตามแพทย์สั่งหากสงสัยว่ายาทำให้เบื่ออาหารให้ปรึกษาแพทย์อย่าเปลี่ยนยาเอง
4. กินด้วยกันเสมอสร้างบรรยากาศมื้ออาหารให้อบอุ่นคุยกันไปด้วยเพิ่มความสุขในการกิน
5. ขยับร่างกายเบาๆ เช่น เดินเล่นในบ้านเพื่อกระตุ้นการย่อยและความหิว
6. พาไปตรวจสุขภาพหากเบื่ออาหารต่อเนื่องนานกว่า 1–2 สัปดาห์ เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงครับ

ข้อมูลอ้างอิง: โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย