มะเร็งเต้านมอาจกลับมาแค่ติดหวัด? งานวิจัยเตือนภัยใหม่ผู้หญิงต้องใส่ใจสุขภาพทางเดินหายใจ

แม้ว่ามะเร็งเต้านมจะเป็นหนึ่งในโรคที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกแต่ความจริงที่หลายคนอาจไม่รู้คือ “เซลล์มะเร็งบางส่วนอาจยังหลบซ่อนอยู่ในร่างกาย แม้หลังการรักษาจะจบสิ้นไปแล้ว” และรอจังหวะเหมาะในการ “ตื่นขึ้น” กลับมาแพร่กระจายอีกครั้ง โดยเฉพาะไปยังอวัยวะสำคัญอย่าง “ปอด” ล่าสุด นักวิจัยจากต่างประเทศเปิดเผยผลการศึกษาที่น่าจับตาว่าการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ เช่น ไข้หวัดใหญ่ หรือโควิด-19 อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เซลล์มะเร็งเต้านมที่หลับใหลอยู่กลับมาแพร่กระจายได้อีกครั้ง

การติดเชื้อไวรัสกับมะเร็งที่กลับมา

ผลงานวิจัยซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Nature ระบุว่าทีมวิจัยตั้งข้อสังเกตจากข้อมูลในช่วงโควิด-19 ที่พบว่าอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งเพิ่มขึ้นในบางกลุ่มแม้ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อโดยตรงทำให้เกิดสมมติฐานว่า “ระบบภูมิคุ้มกันและการอักเสบจากการติดเชื้ออาจเป็นตัวกระตุ้นให้เซลล์มะเร็งกลับมาเติบโต” ทีมวิจัยจึงออกแบบการทดลองในสัตว์ และวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ในมนุษย์ โดยพบว่า

• หนูทดลองที่มีเซลล์มะเร็งเต้านมแฝงอยู่ เมื่อติดไวรัสไข้หวัดใหญ่หรือโควิด-19 จะมีจำนวนเซลล์มะเร็งในปอดเพิ่มขึ้นมากถึง 100–1,000 เท่า ภายในไม่กี่สัปดาห์
• สารอักเสบในปอดที่ชื่อว่า อินเตอร์ลิวคิน-6 (IL-6) มีบทบาทสำคัญในการปลุกเซลล์มะเร็งให้ตื่นขึ้น
• หากตัดยีนที่สร้าง IL-6 ออก การติดเชื้อไวรัสจะไม่สามารถกระตุ้นเซลล์มะเร็งให้เพิ่มจำนวนได้

ภูมิคุ้มกันกลายเป็นดาบสองคม

การติดเชื้อยังมีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน โดยทำให้ เซลล์ CD4+ T cell ไปกดการทำงานของ CD8+ T cell ซึ่งมีหน้าที่จัดการเซลล์มะเร็ง ทำให้ร่างกายไม่สามารถควบคุมเซลล์มะเร็งที่ฟื้นคืนชีพได้ ยิ่งไปกว่านั้น การวิเคราะห์ข้อมูลจากฐานข้อมูล UK Biobank และ Flatiron Health ยังพบว่า

• ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งที่ติดเชื้อโควิด-19 มีความเสี่ยงเสียชีวิตจากมะเร็งมากกว่าผู้ที่ไม่ติดเชื้อ
• ในกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ความเสี่ยงที่มะเร็งจะลุกลามไปยังปอดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังติดเชื้อไวรัส

ข้อแนะนำเพื่อดูแลสุขภาพหญิงไทย

แม้จะยังไม่ถึงขั้นต้องตื่นตระหนก แต่ข้อมูลนี้เป็นสัญญาณเตือนสำคัญโดยเฉพาะสำหรับผู้หญิงที่เคยเป็นมะเร็งเต้านม หรือมีความเสี่ยงสูงในครอบครัวควร

1. ดูแลระบบทางเดินหายใจอย่างใกล้ชิด
   • หลีกเลี่ยงฝุ่น PM2.5 และผู้ป่วยติดเชื้อทางเดินหายใจ
   • สวมหน้ากากในที่แออัด โดยเฉพาะช่วงฤดูหวัด
   • รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ และวัคซีนโควิด-19 ตามคำแนะนำของแพทย์
2. ดูแลภูมิคุ้มกันให้สมดุล
   • รับประทานอาหารที่มีสารต้านการอักเสบ เช่น ผักใบเขียว ผลไม้หลากสี ปลา และถั่ว
   • พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ลดความเครียด
3. ตรวจสุขภาพและติดตามอาการหลังการรักษามะเร็ง
   • หากเคยเป็นมะเร็งเต้านม ควรตรวจติดตามกับแพทย์ตามกำหนด
   • หากมีอาการผิดปกติ เช่น หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก น้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบปรึกษาแพทย์

แนวทางใหม่ในการรักษา?

หนึ่งในความหวังใหม่คือยาต้านการอักเสบที่ยับยั้ง IL-6 ซึ่งเคยใช้กับผู้ป่วยโควิด-19 อาจถูกนำมาใช้ในอนาคตเพื่อลดความเสี่ยงการกลับมาของมะเร็งในกลุ่มผู้ป่วยที่ติดเชื้อทางเดินหายใจ อย่างไรก็ตาม ยังต้องรอการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อพิสูจน์ความปลอดภัยและประสิทธิภาพในมนุษย์

สรุป: ภัยเงียบจากไวรัสที่ไม่ควรมองข้าม

การติดเชื้อไวรัสไม่ได้เป็นแค่โรคชั่วคราว แต่ในบางกรณีอาจกลายเป็น “ตัวจุดชนวน” ให้โรคเรื้อรังอย่างมะเร็งกลับมาอีกครั้ง การดูแลสุขภาพปอดและภูมิคุ้มกัน จึงไม่ใช่แค่ป้องกันหวัด แต่คือการป้องกันภัยซ่อนเร้นที่ร้ายแรงกว่าที่คิด โดยเฉพาะในผู้หญิงที่เคยต่อสู้กับมะเร็งมาแล้ว “ไม่ใช่แค่ดูแลชีวิตให้พ้นจากไวรัสแต่ต้องดูแลให้ห่างไกลจากการกลับมาของมะเร็งด้วย”