รอดจากไฟแต่เกือบไม่รอดเพราะควัน!เจาะลึกภัยเงียบ สำลักควันและวิธีเซฟชีวิตให้ทันท่วงที

บ่อยครั้งที่เรามักได้ยินข่าวเศร้าว่าผู้ประสบภัยสามารถหนีรอดออกมาจากกองเพลิงได้อย่างปาฏิหาริย์แต่กลับต้องมาเสียชีวิตหรือเกิดภาวะวิกฤตในภายหลังเหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากโชคร้ายแต่เกิดจาก “เพชฌฆาตเงียบ” ที่ชื่อว่าควันไฟแพทย์เตือนว่าการสูดดมควันพิษเพียงไม่กี่นาทีอันตรายรุนแรงกว่าการถูกไฟลวกภายนอกเสียอีกมาร่วมทำความเข้าใจกลไกทำลายล้างของควันไฟพร้อมวิธีเอาตัวรอดและขั้นตอนการรักษาทางการแพทย์ที่ทุกคนควรรู้ครับทำไม “ควันไฟ” ถึงร้ายกาจกว่าเปลวเพลิง? เมื่อเกิดไฟไหม้สิ่งที่ลอยคลุ้งอยู่ในอากาศไม่ใช่แค่เขม่าดำแต่แฝงไปด้วยอันตราย 3 ด้าน ที่พร้อมทำลายระบบร่างกายพร้อมๆกัน

1. ก๊าซพิษตัวร้าย (Carbon Monoxide & Cyanide): ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์จะเข้าไปแย่งที่ออกซิเจนในเม็ดเลือดแดงอย่างรวดเร็วทำให้สมองและหัวใจขาดออกซิเจนเฉียบพลันผู้ประสบภัยจะเริ่มเวียนหัวสับสนหมดสติและหยุดหายใจไปอย่างเงียบๆ
2. ความร้อนแผดเผาภายใน (Thermal Injury): อากาศที่ร้อนจัดในกองเพลิงเมื่อถูกสูดเข้าไปจะไปลวกหลอดลมและท่อทางเดินหายใจส่วนบนทำให้เนื้อเยื่อบวมเต่งอย่างรวดเร็วจนปิดกั้นทางเดินหายใจสูดหายใจเข้าไม่ได้
3. สารเคมีกัดกร่อน (Chemical Irritation): ควันจากการไหม้ของพลาสติกโฟมหรือสารเคมีจะกลายเป็นกรดวิ่งตรงเข้าสู่ปอดทำลายเนื้อเยื่อปอดจนเกิดภาวะน้ำท่วมปอดฉับพลัน

ขั้นตอนการกู้ระบบหายใจทางการแพทย์

เมื่อผู้ป่วยมาถึงมือหมอทุกวินาทีคือชีวิตโดยทีมแพทย์จะมีลำดับการกู้ระบบหายใจ ดังนี้

• ประเมินและเปิดทางเดินหายใจ (Airway Control) แพทย์จะรีบตรวจดูว่ามีเขม่าในจมูก/ปาก หรือมีอาการเสียงแหบหายใจมีเสียงวี้ดหรือไม่หากพบว่าทางเดินหายใจเริ่มบวมจะต้องใส่ท่อช่วยหายใจทันทีก่อนที่คอจะบวมปิดสนิท
• ระบายก๊าซพิษด้วยออกซิเจนความเข้มข้นสูง (Oxygen Therapy) ให้ผู้ป่วยสูดออกซิเจน 100% เพื่อไปไล่ที่ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ออกจากเลือด หรือในรายที่รุนแรงอาจต้องใช้อุโมงค์ออกซิเจนความดันสูง (HBOT)
• ล้างและดูดเขม่าควัน (Bronchoscopy) ในรายที่สูดเขม่าเข้าไปหนาแน่นแพทย์อาจใช้กล้องส่องหลอดลมเพื่อดูดเขม่าและล้างสิ่งสกปรกออกจากปอดเพื่อลดการอักเสบและการติดเชื้อแทรกซ้อน

วิธีเอาตัวรอดเมื่อต้องเผชิญหน้ากับควันไฟ

หากคุณตกอยู่ในสถานการณ์ไฟไหม้ สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่าเดินตัวตรงให้ทำตามนี้

• หมอบต่ำ: ควันและความร้อนจะลอยขึ้นสู่ที่สูงอากาศบริสุทธิ์ที่พอเหลืออยู่จะอยู่ใกล้ระดับพื้นดิน (ไม่เกิน 30 เซนติเมตรจากพื้น) ให้ก้มต่ำหรือคลานสี่ขา
• ใช้ผ้าชุบน้ำ: หากมีผ้า ให้ชุบน้ำหมาดๆปิดปากและจมูกผ้าชุบน้ำจะช่วยกรองสารเคมี เขม่าควัน และช่วยลดอุณหภูมิความร้อนของลมหายใจได้ในระดับหนึ่ง
• สังเกตอาการหลังรอดชีวิต: แม้จะหนีออกมาได้แล้วแต่อย่าชะล่าใจหากมีอาการไอต่อเนื่องเสียงแหบเสมหะมีสีดำเวียนศีรษะหรือหายใจติดขัดต้องไปโรงพยาบาลทันที เพราะทางเดินหายใจอาจกำลังบวมขึ้นเรื่อยๆ

จำให้ขึ้นใจ: ในเหตุเพลิงไหม้ “ควัน” เดินทางเร็วกว่า “ไฟ” และคร่าชีวิตคนได้เงียบที่สุดมีสติหมอบต่ำและหาทางออกให้เร็วที่สุดครับ