รู้ทันมะเร็งลำไส้ใหญ่ป้องกันได้รักษาได้หากตรวจพบเร็ว

ในปัจจุบัน แนวโน้มของผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามอัตราการเสียชีวิตจากโรคนี้กลับลดลงอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากเทคโนโลยีการตรวจคัดกรองที่พัฒนาไปมากและแนวทางการรักษาที่ก้าวหน้าทำให้ผู้ป่วยสามารถรับการรักษาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสในการหายขาด

ความเสี่ยงของมะเร็งลำไส้ใหญ่

มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นโรคที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน โดยมีอัตราความเสี่ยงเฉลี่ยประมาณ 1 ใน 25 คน ซึ่งปัจจัยเสี่ยงของโรคนี้แบ่งออกเป็น ปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก

ปัจจัยภายใน (ความเสี่ยงส่วนบุคคล)

อายุ ผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปีมีโอกาสเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่สูงขึ้น แต่ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา มีการพบผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 50 ปีเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยมีรายงานผู้ป่วยที่อายุน้อยที่สุดเพียง 18 ปีเท่านั้น
พันธุกรรม ประมาณ 20% ของผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นโรคนี้มาก่อน
ประวัติติ่งเนื้อในลำไส้ ติ่งเนื้อบางประเภทอาจพัฒนาเป็นมะเร็งได้หากตรวจพบและนำออกก่อนที่จะกลายเป็นเซลล์มะเร็งจะสามารถลดความเสี่ยงของโรคได้อย่างมาก

ปัจจัยภายนอก (สภาพแวดล้อมและพฤติกรรมการใช้ชีวิต)

ภาวะน้ำหนักเกินและขาดการออกกำลังกาย – น้ำหนักตัวที่มากเกินไปมีความสัมพันธ์กับการเพิ่มความเสี่ยงของโรค ขณะที่การออกกำลังกายช่วยกระตุ้นระบบขับถ่ายและลดโอกาสเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่
อาหารแปรรูปและเนื้อแดง – อาหารประเภทไส้กรอก เบคอน หมูยอ แหนม ลูกชิ้น และเนื้อแดงที่ผ่านการปรุงในอุณหภูมิสูงจนไหม้เกรียม เช่น ปิ้งย่างหรือทอด อาจมีสารก่อมะเร็งสะสมอยู่
การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ – พบว่า 12% ของผู้ป่วยที่เสียชีวิตจากมะเร็งลำไส้ใหญ่มีประวัติการสูบบุหรี่ และหากดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วยความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นอีกหลายเท่า

อาการของมะเร็งลำไส้ใหญ่

ในระยะแรกของโรคนี้ ผู้ป่วยอาจไม่มีอาการใดๆ แต่เมื่อก้อนมะเร็งเติบโตขึ้นอาจเริ่มแสดงอาการที่ต้องเฝ้าระวัง เช่น

อุจจาระมีเลือดปน หรือมีมูกเลือดออกมา
ลักษณะอุจจาระเปลี่ยนไป ก้อนเล็กลง หรือมีการขับถ่ายผิดปกติ เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย
อาการแน่นท้อง ท้องโต หรือคลำพบก้อนในช่องท้อง
อ่อนเพลีย น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ

แนวทางการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่

หากตรวจพบมะเร็งลำไส้ใหญ่ในระยะเริ่มต้นผู้ป่วยมีโอกาสสูงในการรักษาหายขาดปัจจุบันมี 4 วิธีหลัก ที่ใช้ในการรักษา ได้แก่

การผ่าตัด (Surgery) – เป็นการนำลำไส้ที่มีเซลล์มะเร็งออก บางกรณีอาจต้องทำทวารเทียมหากมะเร็งอยู่บริเวณลำไส้ส่วนปลาย
การฉายรังสี (Radiation Therapy) – ใช้ในกรณีที่มะเร็งอยู่ในลำไส้ใหญ่ส่วนปลายหรือทวารหนัก โดยอาจทำก่อนหรือหลังการผ่าตัด
ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) – ใช้ในบางกรณี โดยอาจให้ก่อนหรือหลังการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและดุลยพินิจของแพทย์
ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy) – เป็นการรักษาแบบใหม่ที่ใช้ยาจับกับเซลล์มะเร็งโดยตรง ลดผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัด โดยแพทย์จะตรวจยีนจากชิ้นเนื้อของผู้ป่วยเพื่อเลือกใช้ยาอย่างเหมาะสม (Precision Medicine)

วิธีป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่

แม้ว่ามะเร็งลำไส้ใหญ่จะเป็นโรคที่พบได้บ่อย แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้โดยการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น: รับประทานอาหารที่มีใยอาหารสูง เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืชเต็มเมล็ด หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารปิ้งย่างและเนื้อแดงปริมาณมาก ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติหยุดสูบบุหรี่ และจำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ เข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นประจำ โดยเฉพาะหากมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคนี้

ตรวจพบเร็ว = รักษาได้ทันเวลา

การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นเครื่องมือสำคัญในการลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคนี้ หากพบติ่งเนื้อในระยะก่อนมะเร็ง แพทย์สามารถนำออกได้ก่อนที่มันจะพัฒนาเป็นมะเร็งเต็มตัว นอกจากนี้ ผู้ที่มีอายุมากกว่า 45 ปี หรือมีปัจจัยเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจคัดกรอง เช่น การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการตรวจพบความผิดปกติ

มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นโรคร้ายที่สามารถป้องกันและรักษาได้ หากได้รับการตรวจพบเร็ว การมีพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ดี การออกกำลังกาย และการรับประทานอาหารที่เหมาะสม จะช่วยลดความเสี่ยงของโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่ารอจนมีอาการรุนแรง รีบเข้ารับการตรวจสุขภาพเพื่อป้องกันและรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพราะสุขภาพที่ดีเริ่มต้นจากการดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้