วิจัยชี้จิตเภทไบโพลาร์เสี่ยงอายุสั้นลง20ปีเตือนภัยเงียบโรคทางกายในกลุ่มผู้ป่วยทางจิต

ผลการวิจัยล่าสุดจากมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลียซึ่งตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ระดับโลก Lancet Psychiatry เปิดเผยข้อมูลน่าตกใจหลังติดตามวิเคราะห์กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยในโรงพยาบาลเกือบ 180,000 ราย ยาวนานถึง 24 ปี พบว่า ผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตรุนแรง (SMI) โดยเฉพาะโรคจิตเภท (Schizophrenia) และโรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder) มีอายุคาดเฉลี่ย (Life Expectancy) สั้นกว่าประชากรทั่วไปถึง 13–20 ปีเจาะลึกผลวิจัยเมื่อสุขภาพจิตส่งผลต่อสุขภาพกาย ทีมวิจัยระบุว่าผู้ป่วยกลุ่มนี้ไม่เพียงแต่มีอายุสั้นลงแต่ยังเผชิญกับโรคทางกายร้ายแรงเร็วกว่าคนทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญโดยจากการสำรวจกลุ่มโรคทางกายสำคัญ 11 กลุ่ม เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด, โรคระบบทางเดินหายใจ, โรคระบบเผาผลาญ (เช่น เบาหวาน), และโรคทางระบบประสาทพบว่าผู้ป่วยทางจิตรุนแรงม้ากถึง 30,000 ราย ต้องเผชิญภาวะเจ็บป่วยเรื้อรังหลายโรคพร้อมกัน Multimorbidity ที่น่ากังวลที่สุดคือผลกระทบนี้เด่นชัดอย่างมากในกลุ่มคนอายุน้อยโดยเฉพาะหญิงสาวที่มีอายุต่ำกว่า 25 ปี ซึ่งพบว่ามีสุขภาพกายทรุดโทรมกว่ากลุ่มอื่นอย่างไม่สมสัดส่วนทำไมผู้ป่วยทางจิตถึงเสี่ยงป่วยทางกายสูงขึ้น? สาเหตุของความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นนี้เกิดจากหลายปัจจัยเกี่ยวเนื่องกัน ได้แก่

• ผลข้างเคียงจากยารักษาโรคจิตยาบางกลุ่มส่งผลต่อระบบเผาผลาญทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นน้ำตาลหรือไขมันในเลือดสูงขึ้น
• พฤติกรรมเสี่ยงทางสุขภาพอัตราการสูบบุหรี่การดื่มแอลกอฮอล์และการขาดการออกกำลังกายในกลุ่มผู้ป่วยมีสัดส่วนสูงกว่าคนทั่วไป
• ข้อจำกัดในการเข้าถึงระบบสาธารณสุขปัญหาด้านการสื่อสารสภาพการเงินหรือความอคติทางสังคม ทำให้ผู้ป่วยมักได้รับการตรวจ screening โรคทางกายล่าช้า
• ภาวะ Diagnostic Overshadowing อาการเจ็บป่วยทางกายของผู้ป่วยมักถูกมองข้าม หรือถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงผลมาจากอาการทางจิต

ข้อแนะนำสำหรับญาติและผู้ดูแลป้องกันและดูแลอย่างไร? การเจ็บป่วยทางกายในผู้ป่วยจิตเวชสามารถป้องกันและบรรเทาได้หากได้รับการดูแลอย่างเป็นระบบตั้งแต่เนิ่นๆ

1. ตรวจสุขภาพกายประจำปีอย่างเคร่งครัดควรตรวจวัดความดันโลหิตระดับน้ำตาลและไขมันในเลือดเป็นประจำโดยเฉพาะช่วงเริ่มใช้ยาจิตเวชใหม่ๆ
2. เฝ้าระวังพฤติกรรมและโภชนาการสนับสนุนให้ผู้ป่วยปรับพฤติกรรม เช่น การรับประทานอาหารที่สมดุล การลด/เลิกบุหรี่และออกกำลังกายเบาๆตามความเหมาะสม
3. สื่อสารกับหมอเจ้าของไข้หากพบสัญญาณผิดปกติทางกาย เช่น เหนื่อยง่าย น้ำหนักขึ้นผิดปกติหรือนอนไม่หลับอย่าลังเลที่จะแจ้งจิตแพทย์เพื่อประเมินปรับแผนการรักษา
4. ให้ความคุ้มครองทางจิตใจความเข้าใจและการสนับสนุนจากคนรอบข้างมีผลอย่างมากต่อการให้ความร่วมมือในการรักษาทั้งทางจิตและทางกาย