สมองเสื่อมพุ่งไม่หยุดในจีนเมื่อเบาหวานและบุหรี่กลายเป็นตัวเร่งโรคเงียบที่คุกคามสุขภาพสมอง

ในขณะที่โลกกำลังเผชิญกับปัญหาภาวะสมองเสื่อม (Dementia) ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประเทศจีนกลับเป็นหนึ่งในชาติที่อัตราการเพิ่มของโรคนี้สูงจนเกินค่าเฉลี่ยของโลกถึงขั้น “น่ากังวล” โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่เป็นเพศหญิง จากผลการวิจัยล่าสุดซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร PLOS One ข้อมูลชี้ว่าจำนวนผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมในจีนเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่า ภายในเวลาไม่ถึง 30 ปี สวนทางกับค่าเฉลี่ยทั่วโลกที่เพิ่มขึ้นราว 2 เท่าในช่วงเวลาเดียวกัน

โรคที่มากับอายุและพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป

แม้ว่าภาวะสมองเสื่อมจะเกี่ยวข้องโดยตรงกับอายุที่มากขึ้น แต่สิ่งที่น่าตกใจคือปัจจัยเร่งโรคในจีนไม่ได้มาจาก “อายุ” เพียงอย่างเดียวกลับเป็นเบาหวานและการสูบบุหรี่ที่แฝงตัวเป็นภัยเงียบทำร้ายสมองทีละน้อย จากการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่จากโครงการ Global Burden of Disease (GBD) ซึ่งครอบคลุมสถิติจาก 204 ประเทศ ตลอดระยะเวลากว่า 30 ปี พบว่า

น้ำตาลในเลือดสูงจากเบาหวาน เป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับ 1 ที่เชื่อมโยงกับภาวะสมองเสื่อมในประชากรจีน
ตามมาด้วย การสูบบุหรี่ และ ภาวะอ้วน ซึ่งล้วนเป็นผลจากไลฟ์สไตล์แบบเร่งรีบและการบริโภคที่เปลี่ยนไปตามเศรษฐกิจที่เติบโตอย่างรวดเร็ว

ผู้หญิงเสี่ยงป่วยสูง ผู้ชายเสี่ยงเสียชีวิตเร็ว

จากข้อมูลพบว่าเพศหญิงมีอัตราความชุกของโรคสูงกว่าเพศชาย เนื่องจากมีอายุขัยที่ยืนยาวกว่าในขณะที่เพศชายกลับมีอัตราการเสียชีวิตจากภาวะสมองเสื่อมสูงกว่า ซึ่งสะท้อนถึงความเปราะบางของสมองต่อพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ที่พบได้มากกว่าในผู้ชาย

ถ้าไม่ป้องกันวันนี้ อีก 15 ปีเราจะเผชิญโรคระบาดของสมอง

นักวิจัยคาดการณ์ว่าในอีก 15 ปีข้างหน้า หากยังไม่มีมาตรการป้องกันหรือการดูแลเฉพาะกลุ่มที่มีประสิทธิภาพ จำนวนผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมในจีนจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและอาจกลายเป็น “โรคระบาดแห่งยุค” ที่กินทรัพยากรระบบสุขภาพอย่างมหาศาล

สัญญาณเตือนที่ทุกคนควรใส่ใจ

ภาวะสมองเสื่อมเริ่มต้นได้โดยไม่มีใครรู้ตัว ด้วยอาการเบื้องต้น เช่น

ลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น
สับสนเรื่องเวลาและสถานที่
พูดจาซ้ำซาก
สูญเสียความสามารถในการวางแผนหรือแก้ปัญหา

เมื่อสมองเริ่มเสื่อมสภาพ ชีวิตประจำวันจะถูกรบกวนอย่างรุนแรง และส่งผลต่อคนรอบข้างอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ทำอย่างไรให้สมองยังแข็งแรงแม้สูงวัย?

สิ่งที่เราทำได้ วันนี้ เพื่อป้องกันภาวะสมองเสื่อมในอนาคต ได้แก่

ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดด้วยการกินอาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำเลือกแป้งเชิงซ้อน และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
ลด ละ เลิกบุหรี่ เพราะสารพิษจากควันบุหรี่ทำลายหลอดเลือดสมอง
กระตุ้นสมองอยู่เสมอด้วยกิจกรรมอย่างการอ่านหนังสือ เล่นดนตรี หรือฝึกจดจำ
รับประทานอาหารสมอง เช่น ปลา ไข่ ผักใบเขียว และถั่วที่อุดมด้วยโอเมก้า-3
ลดความเครียดด้วยการนั่งสมาธิหรือเดินจงกรมเป็นประจำตรวจสุขภาพประจำปีโดยเฉพาะการวัดระดับน้ำตาล ไขมัน และความดัน

สรุป: ไม่ใช่แค่เรื่องของผู้สูงวัยแต่เป็นเรื่องของเราทุกคน

ภาวะสมองเสื่อมไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะมันคือผลสะท้อนของพฤติกรรมในวันนี้ที่จะส่งผลระยะยาวต่อ “คุณภาพชีวิตในวันข้างหน้า” เราจึงควรเริ่มต้นดูแลสมองตั้งแต่วันนี้ โดยไม่ต้องรอให้เข้าสู่วัยชราสุขภาพสมองดีเริ่มที่พฤติกรรมของคุณวันนี้เพราะความจำไม่มีสำรองขายที่ไหน