สุขภาพการเรียนรู้ของเด็กไทยในโลกที่ไม่แน่นอนเสียงสะท้อนจากโควิด-19 สู่อนาคตที่ต้องดูแล

เมื่อพื้นฐานของเด็กเริ่มสั่นคลอน รายงาน Report Card 19: สุขภาวะของเด็กในโลกที่ไม่แน่นอน โดยยูนิเซฟ อินโนเซนติ (UNICEF Innocenti) ได้ส่งสัญญาณเตือนที่ไม่อาจมองข้ามเกี่ยวกับ “สุขภาพการเรียนรู้” ของเด็กไทย โดยเฉพาะผลกระทบเชิงลึกที่เกิดขึ้นจากวิกฤตโควิด-19 ซึ่งได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบการศึกษาและวิถีชีวิตของเด็กไปอย่างสิ้นเชิงข้อมูลจากการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย (ปี 2565) โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติร่วมกับยูนิเซฟ เผยให้เห็นว่าทักษะขั้นพื้นฐานด้านการอ่านและการคำนวณของเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2-3 ลดลงอย่างน่าตกใจ

• เพียง 47% ของเด็กอ่านออกในระดับพื้นฐาน (ลดลงจาก 52% ในปี 2562)
• และ แค่ 40% มีทักษะการคิดเลขขั้นพื้นฐาน (ลดลงจาก 47% ในปี 2562)

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าเด็กไทยจำนวนมากกำลังเติบโตขึ้นโดยขาด “เครื่องมือสำคัญ” ที่ใช้ในการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งไม่ได้หมายถึงแค่การขาดความรู้ แต่ยังส่งผลกระทบต่อสุขภาวะทางจิตใจ วามมั่นใจและโอกาสในอนาคต

สุขภาวะของเด็ก: มากกว่าการไม่มีโรค คือการมีคุณภาพชีวิตที่ดีในทุกมิติ

สุขภาวะของเด็กไม่ใช่แค่เรื่องร่างกายแข็งแรงหรือเรียนเก่งในห้องเรียนแต่ยังรวมถึงความมั่นคงทางอารมณ์ ความรู้สึกปลอดภัย การได้รับการดูแลเอาใจใส่ และโอกาสในการเรียนรู้ที่เท่าเทียมกันเด็กที่เปราะบาง เช่น เด็กที่มาจากครอบครัวรายได้น้อย เด็กที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล หรือเด็กที่มีความต้องการพิเศษ มักจะได้รับผลกระทบมากที่สุดในช่วงวิกฤต เช่น โควิด-19 หรือแม้แต่การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ที่ทำให้เกิดภัยธรรมชาติ โรคระบาด หรือการพลัดถิ่น ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องและมีคุณภาพ

เราต้องมองการเรียนรู้ของเด็กเป็น “การดูแลสุขภาพ” ในระยะยาว

หากเด็กไม่ได้รับทักษะพื้นฐานที่เพียงพอในช่วงวัยสำคัญ โอกาสในการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีศักยภาพจะถูกจำกัด และสังคมในภาพรวมก็จะสูญเสียทรัพยากรมนุษย์ที่สำคัญไปอย่างน่าเสียดายการแก้ไขจึงต้องมองอย่างรอบด้าน และดำเนินอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปฐมวัยจนถึงวัยรุ่น ผ่าน 3 แนวทางสำคัญ:

1. ส่งเสริมการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้ – เช่น การจัดสื่อเรียนรู้ดิจิทัลคุณภาพให้กับเด็กทุกกลุ่ม แม้ในพื้นที่ห่างไกลหรือในสถานการณ์วิกฤต
2. ดูแลสุขภาวะองค์รวมของเด็ก – ไม่เพียงแค่ด้านการศึกษา แต่รวมถึงสุขภาพจิต ความปลอดภัยทางกายภาพ และการส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัวและโรงเรียน
3. ลงทุนในบุคลากรและระบบสนับสนุน – เช่น ครู นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และการพัฒนาระบบข้อมูลที่ติดตามความก้าวหน้าของเด็กเป็นรายบุคคล

เด็กวันนี้ คือผู้ใหญ่ของวันพรุ่งนี้

ในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน เราไม่สามารถคาดเดาอนาคตให้กับเด็กได้แต่เราสามารถสร้าง “ภูมิคุ้มกันชีวิต” ผ่านการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ และสุขภาวะที่แข็งแรงเด็กทุกคนควรมีโอกาสเริ่มต้นชีวิตด้วยเครื่องมือที่จำเป็น เพื่อเติบโตเป็นพลเมืองที่พร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะเกิดขึ้นในรูปแบบใดก็ตามสุขภาพของเด็ก = อนาคตของสังคม
และอนาคต เริ่มต้นตั้งแต่วันนี้