
“ตับ” เป็นอวัยวะภายในที่ใหญ่ที่สุดทำหน้าที่เปรียบเสมือนโรงงานกำจัดสารพิษผลิตน้ำดี และสร้างโปรตีนช่วยให้เลือดแข็งตัวแต่เนื่องจากตับไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวด เมื่อเกิดความผิดปกติในระยะแรกร่างกายจึงมักไม่ส่งสัญญาณเตือนตรงๆแต่กลับแสดงออกผ่านผิวหนังที่เราคาดไม่ถึงอุทาหรณ์จากหญิงวัย 50 ปี ที่มีอาการคันบริเวณขานานกว่า 2 เดือนโดยคิดว่าเป็นเพียงผิวแห้งหรือภูมิแพ้ แต่เมื่อไปพบแพทย์กลับตรวจพบมะเร็งตับเรื่องนี้เป็นเครื่องยืนยันว่าสัญญาณบนผิวหนังไม่ใช่เรื่องที่ควรมองข้าม
4 สัญญาณเตือนทางผิวหนังที่ต้องระวัง
- อาการคันยืดเรื้อรัง (Pruritus) คันแบบไม่มีผื่นคันมากโดยเฉพาะตอนกลางคืน ทายาแก้แพ้แล้วไม่ดีขึ้นเกิดจากตับไม่สามารถขับ “เกลือน้ำดี” (Bile Salts) ออกได้ตามปกติ จนเกิดการคั่งในกระแสเลือดและไปกระตุ้นเส้นประสาทใต้ผิวหนัง
- ตัวเหลืองตาเหลือง (Jaundice) สัญญาณชัดเจนเมื่อตับไม่สามารถขับบิลิรูบิน (สารสีเหลืองจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดง) ออกจากร่างกายได้ส่งผลให้สารนี้คั่งในเลือดและแสดงออกทางสีผิวและตาขาว
- ผื่นแมงมุม (Spider Angioma) จุดแดงที่มีเส้นเลือดฝอยกระจายออกคล้ายใยแมงมุมมักเกิดบริเวณหน้าอกคอหรือแขนเมื่อกดแล้วจะจางลงและกลับมาแดงใหม่เมื่อปล่อยมือเกิดจากตับไม่สามารถเผาผลาญฮอร์โมนเอสโตรเจนได้ตามปกติจนหลอดเลือดฝอยขยายตัว
- รอยช้ำง่ายเลือดออกไม่หยุดฟกช้ำตามตัวโดยไม่ได้กระแทกหรือเลือดออกตามไรฟันบ่อยๆเกิดจากตับเสียหายจนไม่สามารถสร้างโปรตีนที่ช่วยในการแข็งตัวของเลือด (Clotting Factors) ได้เพียงพอ
| สัญญาณเตือน | สาเหตุหลักจากโรคตับ | ข้อสังเกตเฉพาะตัว |
| คันเรื้อรัง | การคั่งของเกลือน้ำดีในเลือด | ยาแก้แพ้ทั่วไปกินแล้วไม่หายคัน |
| ตัวเหลือง ตาเหลือง | การคั่งของสารบิลิรูบิน | ตาขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลืองชัดเจน |
| ผื่นแมงมุม | ฮอร์โมนเอสโตรเจนเกินสมดุล | กดแล้วรอยแดงจะจางหายไปชั่วคราว |
| ช้ำง่าย | ขาดโปรตีนช่วยการแข็งตัวของเลือด | เกิดรอยเขียวช้ำโดยไม่ทราบสาเหตุ |
คำแนะนำและการดูแลตัวเองหากพบอาการข้างต้นร่วมกับมีปัจจัยเสี่ยง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำมีภาวะไขมันพอกตับหรือมีประวัติไวรัสตับอักเสบบี/ซี ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของตับ (LFT) หรืออัลตราซาวนด์การตรวจพบความผิดปกติในระยะแรกเริ่มจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาได้อย่างทันท่วงทีคุณหรือคนใกล้ชิดเคยมีอาการคันเรื้อรังหรือผื่นแปลกๆที่หาสาเหตุไม่ได้บ้างไหมครับ?
Leave a Reply