เด็กกินอาหารแปรรูปขั้นสูง มากเสี่ยงปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์เมื่อโตขึ้นงานวิจัยเตือนผู้ปกครองควรใส่ใจโภชนาการตั้งแต่วัยเล็ก

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาผู้คนเริ่มตระหนักถึงผลกระทบของการบริโภคอาหารแปรรูปต่อสุขภาพมากขึ้นโดยเฉพาะอาหารประเภท Ultra-Processed Foods (UPF) หรือ “อาหารแปรรูปขั้นสูง” ที่มักพบได้ในชีวิตประจำวัน เช่น ขนมขบเคี้ยวเครื่องดื่มหวาน อาหารสำเร็จรูปและอาหารพร้อมรับประทานล่าสุดมีงานวิจัยที่ชี้ให้เห็นว่าการบริโภคอาหารประเภทนี้ตั้งแต่วัยเด็กอาจส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมอารมณ์และพัฒนาการทางสังคมของเด็กในระยะยาวงานวิจัยดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิชาการด้านการแพทย์และถูกนำมารายงานต่อโดยสื่อด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมโดยนักวิจัยได้ทำการศึกษากับเด็กชาวแคนาดาจำนวน 2,077 คนในช่วงวัยก่อนเข้าโรงเรียนเพื่อสำรวจความเชื่อมโยงระหว่างการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงกับพฤติกรรมและพัฒนาการทางอารมณ์ของเด็ก

ติดตามพฤติกรรมเด็กนาน 2 ปี

การศึกษานี้ติดตามเด็กตั้งแต่อายุประมาณ 3 ปี จนถึง 5 ปี เนื่องจากช่วงวัยดังกล่าวเป็นช่วงสำคัญของการพัฒนาพฤติกรรมและการสร้างนิสัยในระยะยาวนักวิจัยระบุว่าหากเด็กมีพฤติกรรมบางอย่างซ้ำๆตั้งแต่เล็กพฤติกรรมนั้นมักจะกลายเป็นรูปแบบนิสัยเมื่อเติบโตขึ้นในประเทศแคนาดาพบว่าเด็กก่อนวัยเรียนได้รับพลังงานจากอาหารประเภท UPF คิดเป็นเกือบครึ่งหนึ่งของพลังงานที่บริโภคต่อวันทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องการตรวจสอบว่าอาหารประเภทนี้มีผลต่อพฤติกรรมของเด็กหรือไม่

ยิ่งกิน UPF มากความเสี่ยงปัญหาพฤติกรรมยิ่งเพิ่ม

ผลการศึกษาพบว่าทุกการเพิ่มขึ้นของพลังงานจาก UPF อีก 10% มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของคะแนนพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ในเด็ก เช่น

• พฤติกรรมด้านการเก็บกด (Internalizing behaviors) เช่น
  • ความวิตกกังวล
  • ความกลัว
  • ความไม่มั่นใจ
• พฤติกรรมด้านการแสดงออกภายนอก (Externalizing behaviors) เช่น
  • ความก้าวร้าว
  • สมาธิสั้น
  • การควบคุมอารมณ์ได้ยาก

นอกจากนี้นักวิจัยยังพบว่าอาหารบางประเภทมีความเชื่อมโยงกับปัญหาพฤติกรรมชัดเจนมากขึ้น ได้แก่

• เครื่องดื่มแปรรูปที่มีน้ำตาลสูง
• เครื่องดื่มที่ใช้สารให้ความหวานเทียม
• อาหารสำเร็จรูปหรืออาหารพร้อมอุ่น
• อาหารแปรรูปพร้อมรับประทาน

อาหารเหล่านี้สัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของคะแนนพฤติกรรมทั้งด้านการเก็บกดและการแสดงออกภายนอกซึ่งอาจส่งผลต่อพัฒนาการด้านอารมณ์และการเข้าสังคมของเด็กในอนาคต

ทำไมอาหารแปรรูปขั้นสูงจึงอาจกระทบพฤติกรรมเด็ก

นักวิชาการอธิบายว่าอาหารประเภท UPF มักมีลักษณะดังนี้

• มีน้ำตาล ไขมันและโซเดียมสูง
• มีสารปรุงแต่ง สี กลิ่นและวัตถุเจือปนอาหารจำนวนมาก
• มีเส้นใย วิตามินและแร่ธาตุต่ำ

ปัจจัยเหล่านี้อาจส่งผลต่อสมดุลของสารเคมีในสมองระบบเผาผลาญและจุลินทรีย์ในลำไส้ (gut microbiome) ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมของเด็ก

คำแนะนำสำหรับผู้ปกครอง

แม้ในปัจจุบันการหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปอย่างสิ้นเชิงอาจทำได้ยากเนื่องจากวิถีชีวิตที่เร่งรีบและความสะดวกของอาหารสำเร็จรูป แต่นักโภชนาการแนะนำว่าผู้ปกครองสามารถลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของเด็กได้ด้วยวิธีง่ายๆ เช่น

1. ลดการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงพยายามจำกัดขนมหวานเครื่องดื่มน้ำตาลสูงและอาหารสำเร็จรูป

2. เพิ่มอาหารธรรมชาติ (Whole foods) เลือกอาหารที่ผ่านการแปรรูปน้อย เช่น

• ผักและผลไม้สด
• เนื้อสัตว์ ไข่ ปลา
• ธัญพืชไม่ขัดสี

3. ปลูกฝังนิสัยการกินตั้งแต่วัยเด็กเด็กที่คุ้นเคยกับอาหารที่ดีต่อสุขภาพตั้งแต่เล็กมีแนวโน้มจะรักษาพฤติกรรมการกินที่ดีเมื่อโตขึ้น

4. ลดเครื่องดื่มหวานแทนที่น้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มหวานด้วยน้ำเปล่าหรือนมที่เหมาะสมตามวัย

โภชนาการวัยเด็กคือพื้นฐานสุขภาพระยะยาว

งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่าโภชนาการในช่วงวัยเด็กไม่เพียงส่งผลต่อร่างกายเท่านั้นแต่ยังอาจเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมอารมณ์และพัฒนาการทางสังคมในอนาคตด้วยการใส่ใจอาหารที่เด็กบริโภคตั้งแต่ช่วงปฐมวัยจึงอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาการที่ดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจในระยะยาวพูดง่ายๆคืออาหารที่เด็กกินในวันนี้อาจมีผลต่อบุคลิกและพฤติกรรมของเขาในวันข้างหน้าดังนั้นการเลือกอาหารที่ดีตั้งแต่ต้นจึงเป็นการลงทุนด้านสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับอนาคตของเด็กทุกคน