แค่วันละแก้วก็อาจทำให้สมองแก่เร็วขึ้น!

งานวิจัยชี้การดื่มแอลกอฮอล์แม้เพียงเล็กน้อย ส่งผลต่อสมองมากกว่าที่คิด

ในยุคที่หลายคนมองว่า “การดื่มไวน์วันละแก้วดีต่อสุขภาพ” ผลการศึกษาล่าสุดจากมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียกลับชี้ให้เห็นตรงกันข้ามโดยเผยว่าแอลกอฮอล์แม้เพียง 1 แก้วต่อวัน อาจเร่งให้สมองเสื่อมเร็วขึ้นเทียบเท่ากับการแก่ชราก่อนวัยหลายปี งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Communications (มีนาคม 2022) นำโดย Dr. Remi Daviet และทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียร่วมวิเคราะห์ข้อมูลจากฐานข้อมูล UK Biobank ซึ่งเก็บภาพสแกนสมอง MRI ของอาสาสมัครกว่า 36,000 คน ที่มีสุขภาพโดยทั่วไปดี

ผลการวิจัยที่น่าตกใจ

นักวิจัยพบว่าการดื่มแอลกอฮอล์สัมพันธ์กับการหดตัวของสมองทั้งในส่วนเนื้อเทา (gray matter) และเนื้อขาว (white matter) โดยเฉพาะในบริเวณที่เกี่ยวข้องกับการคิดการตัดสินใจและอารมณ์ เช่น เปลือกสมองส่วนหน้า (frontal cortex) สมองส่วนข้างขม่อม (parietal cortex) สมองส่วนขมับ (temporal lobe) และบริเวณสมองส่วนลึก เช่น amygdala และ brain stem การดื่มเฉลี่ยเพียง 2 หน่วยต่อวัน (ประมาณเบียร์ 1 ไพท์ หรือไวน์ 1 แก้วใหญ่) ส่งผลให้สมองมีขนาดลดลงเทียบเท่ากับการแก่เร็วขึ้นถึง 2 ปี และหากดื่มเพิ่มเป็น 4 หน่วยต่อวันสมองจะเสื่อมเร็วกว่าคนไม่ดื่มถึง 10 ปีที่สำคัญผลกระทบไม่ได้เพิ่มขึ้นแบบเส้นตรง แต่เพิ่มขึ้นแบบ “เอ็กซ์โพเนนเชียล” หมายความว่าการดื่มเพิ่มอีกเพียงหนึ่งแก้วในวันหนึ่ง อาจสร้างผลเสียสะสมต่อสมองได้มากกว่า “ทุกแก้วก่อนหน้า” รวมกัน

ดื่มน้อยก็ไม่ปลอดภัย

ผลการศึกษายังแสดงให้เห็นว่าแม้แต่ผู้ที่ดื่ม “ในระดับปานกลาง” คือ 1-2 แก้วต่อวันก็มีการเปลี่ยนแปลงของสมองให้เห็นได้อย่างชัดเจน ซึ่งท้าทายความเชื่อเดิมที่ว่าการดื่มในระดับน้อยถึงปานกลางนั้นปลอดภัยหรือดีต่อหัวใจนักวิจัยได้ควบคุมตัวแปรอื่นๆ มากถึง 125 ตัวแปร เช่น อายุ เพศ การสูบบุหรี่ รายได้การศึกษาและพันธุกรรมเพื่อให้มั่นใจว่าผลที่พบมาจาก “แอลกอฮอล์” โดยตรง

ข้อแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

• ลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์อย่างสิ้นเชิงคือทางเลือกที่ดีที่สุดต่อสุขภาพสมอง
• หากดื่ม ควรจำกัดไม่เกินสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง และหลีกเลี่ยงการดื่มติดต่อกันหลายวัน
• เสริมอาหารที่ช่วยฟื้นฟูสมอง เช่น ปลาที่มีโอเมกา-3, ถั่วอัลมอนด์, ผักใบเขียว และบลูเบอร์รี
• พักผ่อนเพียงพอออกกำลังกายสม่ำเสมอและฝึกสมาธิช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง

แม้ “แค่หนึ่งแก้วต่อวัน” จะดูไม่มากแต่ในมุมมองทางวิทยาศาสตร์แอลกอฮอล์ไม่มีระดับที่ “ปลอดภัยอย่างแท้จริง” ต่อสมองดังที่ ศ. Gideon Nave กล่าวไว้ว่า“แม้แต่การดื่มครึ่งแก้วกับหนึ่งแก้ว ก็สร้างความแตกต่างในสมองได้แล้ว” สมองของเราไม่มีอะไหล่สำรองยิ่งป้องกันไวยิ่งรักษาได้ยาวนาน