แบคทีเรียทนอวกาศความท้าทายใหม่ด้านสุขภาพจากการค้นพบในสถานีเทียนกง

ในขณะที่โลกกำลังมุ่งหน้าสู่อนาคตของการเดินทางในอวกาศอย่างจริงจัง ล่าสุด ทีมนักวิจัยจีนได้ค้นพบแบคทีเรียสายพันธุ์ใหม่บนสถานีอวกาศเทียนกง ซึ่งอาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการทำความเข้าใจผลกระทบของจุลชีพต่อสุขภาพมนุษย์ในอวกาศ

พบแบคทีเรียสายพันธุ์ใหม่ Niallia tiangongensis

แบคทีเรียชนิดนี้ถูกตั้งชื่อว่า ไนแอลเลีย เทียนกงเอนซิส (Niallia tiangongensis) เพื่อเป็นเกียรติแก่สถานีเทียนกงของจีนมีความใกล้เคียงกับแบคทีเรียในดินที่ชื่อ Niallia circulans ซึ่งมีประวัติว่าเคยเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำสิ่งที่น่าจับตาคือ

• มันมี ความสามารถอยู่รอดสูงในสภาพไร้แรงโน้มถ่วง และทนต่อรังสีได้ดี
• อาจใช้สร้าง ไบโอฟิล์มป้องกันตัวเอง จากสภาพแวดล้อมที่รุนแรง
• ขณะเดียวกัน ก็สูญเสียความสามารถในการใช้สารอาหารบางอย่างที่แบคทีเรียปกติใช้ได้

ผลกระทบต่อสุขภาพนักบินอวกาศ

แม้แบคทีเรียส่วนใหญ่ในร่างกายมนุษย์จะเป็นมิตรแต่ในอวกาศความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม เช่น:

• ความเครียดจากแรงโน้มถ่วงต่ำ
• ระบบภูมิคุ้มกันของมนุษย์ที่อ่อนแอลง
• และการอยู่อาศัยในที่ปิดเป็นเวลานาน
  สามารถทำให้จุลชีพธรรมดากลายเป็น เชื้อก่อโรคที่มีความรุนแรงเพิ่มขึ้น

แบคทีเรียอย่าง Niallia tiangongensis จึงเป็นสิ่งที่ต้องเฝ้าระวังอย่างยิ่ง เพราะสายพันธุ์ใกล้เคียงเคยเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อรุนแรง ซึ่งอาจเป็นภัยต่อสุขภาพของนักบินอวกาศในการเดินทางระยะยาว เช่น ไปยังดาวอังคาร

ทำไมแบคทีเรียในอวกาศถึงน่ากลัวกว่าบนโลก?

การวิจัยของนาซาเคยพบว่าแม้แต่ห้องปลอดเชื้อสุดล้ำที่ใช้เตรียมยานไปดาวอังคารยังพบแบคทีเรียสายพันธุ์ใหม่หลายสิบชนิดแบคทีเรียเหล่านี้มี

• ยีนซ่อมแซม DNA
• ระบบป้องกันตัวจากสารพิษ
• และความสามารถปรับตัวที่รวดเร็วผิดปกติ

นั่นหมายความว่า ในสภาพแวดล้อมไร้แรงโน้มถ่วงและรังสีสูงของอวกาศแบคทีเรียอาจวิวัฒนาการ “ไว” และ “ทน” กว่าที่เราคาดคิดซึ่งอาจส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพมนุษย์ในระยะยาว

มาตรการที่จำเป็นเพื่อสุขภาพของนักบินอวกาศ

• การตรวจสอบ ไมโครไบโอมในสถานีอวกาศ เป็นประจำ
• การพัฒนา วัคซีนหรือยาปฏิชีวนะเฉพาะทาง สำหรับแบคทีเรียที่ปรับตัวในอวกาศ
• การสร้างระบบแจ้งเตือนล่วงหน้าหากจุลชีพใดแสดงศักยภาพเป็นเชื้อก่อโรค

สู่การเข้าใจสุขภาพในจักรวาล

การศึกษานี้ซึ่งตีพิมพ์ใน International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology ไม่ใช่เพียงงานด้านชีววิทยาเท่านั้น แต่เป็นการเปิดประตูสู่มิติใหม่ของ “สุขภาพในอวกาศ”เราไม่ได้เดินทางสู่อวกาศคนเดียวแต่แบคทีเรียก็เป็น “ผู้โดยสารร่วมทาง” ที่ต้องเข้าใจและควบคุมให้ได้