แพทย์เตือนสมองล้าลืมง่ายอย่าปล่อยผ่าน!แนะ 10 เทคนิคนิวโรบิกส์ออกกำลังสมองฉีกกฎความเคยชินก่อนเซลล์เสื่อม

ปัญหาสมองล้าคิดอะไรไม่ออกหรืออาการหลงลืมประเภทเมื่อกี้จะหยิบอะไรนะ? กลายเป็นวิกฤตเงียบที่คนวัยทำงานและผู้สูงอายุเผชิญมากขึ้นเรื่อยๆ จากความเครียดสะสมและการใช้ชีวิตในกรอบเดิมๆ ล่าสุดนักประสาทวิทยาเตือนว่าหากปล่อยให้สมองทำงานด้วยระบบอัตโนมัติ (Auto-pilot) นานเกินไปอาจทำให้เครือข่ายเส้นใยประสาทหดตัวและนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมก่อนวัยอันควรเพื่อแก้ปัญหานี้วงการประสาทวิทยาศาสตร์ระดับโลกจึงผลักดันแนวคิด “นิวโรบิกส์” (Neurobic Exercise) หรือการออกกำลังกายสมอง ซึ่งถูกคิดค้นขึ้นโดย ดร. ลอว์เรนซ์ คัทซ์ (Lawrence C. Katz) และ แมนนิง รูบิน (Manning Rubin) หลักการสำคัญไม่ใช่การเล่นเกมปริศนายากๆแต่คือการฉีกกฎความคุ้นเคยเดิมๆ เพื่อบังคับให้สมองส่วนที่นอนหลับอยู่ตื่นขึ้นมาสร้างเส้นใยประสาทใหม่ ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในชีวิตประจำวันและนี่คือ 10 วิธีฟิตสมองที่คุณสามารถเริ่มทำได้ทันทีตั้งแต่วันนี้

หมวด: ท้าทายพฤติกรรมและความคุ้นเคย (Breaking Routines)

1. สลับมือข้างที่ไม่ถนัดลองใช้มือซ้าย (ถ้าถนัดขวา) แปรงฟันทานข้าวหรือจับเมาส์การฝืนธรรมชาติแบบนี้จะช่วยกระตุ้นสมองอีกซีกที่ปกติไม่ค่อยได้ใช้งานและเพิ่มพลังความคิดสร้างสรรค์
2. เปลี่ยนเส้นทางกลับบ้านการเดินทางเส้นทางเดิมทุกวันทำให้สมองปิดโหมดประมวลผล ลองเลี้ยวเข้าซอยใหม่ๆ เพื่อปลุกสมองส่วนคอร์เทกซ์ (Cortex) และฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ที่ควบคุมความจำและการนำทางให้ตื่นตัว
3. สลับที่สิ่งของบนโต๊ะทำงานการจัดตำแหน่งของใช้ใหม่ช่วยฝึกความจำด้านพื้นที่ (Spatial Memory) สมองจะต้องสร้างแผนที่ในหัวขึ้นมาใหม่ทุกครั้งที่หยิบจับ
4. ท่องถอยหลังหรือวางของกลับหัวลองท่อง ก-ฮ หรือ A-Z จากหลังมาหน้า หรือตั้งรูปภาพและนาฬิกาบนโต๊ะให้กลับหัว วิธีนี้จะบังคับให้สมองต้องใช้ความพยายามในการแปลผลเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว

หมวด: ปลุกประสาทสัมผัสที่ถูกลืม (Sensory Awakening)

5. หลับตาตอนอาบน้ำ (ทำในจุดที่ปลอดภัย) เมื่อเราปิดการมองเห็นสมองจะหันไปเร่งประสิทธิภาพประสาทสัมผัสส่วนอื่นแทน เช่น การดมกลิ่นสบู่การรับรู้อุณหภูมิน้ำและการกะระยะด้วยมือ
6. หลับตาทายเสียงและกลิ่นลองนั่งนิ่งๆ แล้วทายว่าเสียงที่ได้ยินมาจากไหนหรือดมกลิ่นอาหารแล้วแยกแยะส่วนผสมเป็นการปลุกเซลล์ประสาทรับรู้ที่มักถูกมองข้าม
7. เปิดใจชิมเมนูแปลกใหม่การทานอาหารต่างชาติหรือรสชาติที่ไม่คุ้นเคยลิ้นจะส่งสัญญาณใหม่ไปให้สมองวิเคราะห์และบันทึกข้อมูลลงคลังความจำถือเป็นการเพิ่มประสบการณ์ให้สมองผ่านการกิน

หมวด: กระตุ้นทักษะสังคมและการสื่อสาร (Social & Language Triggers)

8. อ่านป้ายโฆษณาแบบดัดเสียงเวลาเดินทางลองอ่านข้อความตามป้ายด้วยเสียงตลกๆ หรือใส่อารมณ์เหมือนผู้ประกาศข่าวเพื่อให้สมองส่วนควบคุมการมองเห็นภาษาและการเปล่งเสียงทำงานประสานกัน
9. ทักทายคนแปลกหน้าบ้างการพูดคุยสั้นๆกับพนักงานร้านกาแฟหรือเพื่อนร่วมทาง บังคับให้สมองส่วนหน้าประมวลผลข้อมูลสดๆทั้งสีหน้าท่าทางและน้ำเสียงของคู่สนทนาทันที
10. รีวิว 3 เรื่องดีๆก่อนนอนก่อนหลับตาให้จดจำหรือนึกภาพเหตุการณ์ดีๆที่เกิดขึ้นในวันนั้นอย่างน้อย 3 เรื่องให้ชัดเจนเปรียบเสมือนการจัดระเบียบแฟ้มข้อมูลย้ายความจำระยะสั้นให้กลายเป็นความจำระยะยาวที่ถาวร

ข้อแนะนำเพิ่มเติมทางการแพทย์เพื่อสมองที่อ่อนเยาว์

การออกกำลังกายสมองจะได้ผลลัพธ์สูงสุดเมื่อทำควบคู่ไปกับ 3 เสาหลักด้านสุขภาพ ได้แก่

• อาหารบำรุงสมอง (Brain Foods) เน้นกรดไขมันโอเมก้า-3 (จากปลาทะเลหรือถั่ว) สารต้านอนุมูลอิสระจากเบอร์รี่และผักใบเขียว
• การนอนหลับที่มีคุณภาพ (Deep Sleep) สมองจะทำการล้างสารพิษ (Glymphatic System) และจัดระเบียบความจำเฉพาะตอนที่เราหลับลึกเท่านั้น
• ลดความเครียดสะสมฮอร์โมนคอร์ติซอลจากความเครียดคือตัวการทำลายเซลล์สมองในส่วนความจำโดยตรง

กุญแจสำคัญของนิวโรบิกส์คือความสนุกและความแปลกใหม่พรุ่งนี้เช้าลองเลือกมาสัก 1-2 วิธี แล้วเปลี่ยนวันจำเจให้กลายเป็นยิมฟิตสมองส่วนตัวกันครับ! เวลาที่แนะนำสำหรับการลงโพสต์ช่วงเช้า (ก่อนเริ่มงาน) เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้คนอ่านลองนำไปปรับใช้ในวันนั้นทันที เช่น การสลับมือแปรงฟันหรือเปลี่ยนเส้นทางเดินทาง