แยกให้ออก!อาการมือสั่นแบบไหนที่ใช่โรคพาร์กินสันหรือแค่อาการสั่นทั่วไป

อาการมือสั่นเป็นเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนมักมองข้ามบางครั้งเห็นผู้สูงอายุหรือแม้กระทั่งคนวัยทำงานมีอาการมือสั่นก็มักจะเหมาเข่งว่าเป็นโรคพาร์กินสันไปเสียหมดแต่ในทางการแพทย์ อาการสั่นของกล้ามเนื้อมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงทั้งในแง่ของลักษณะการเกิดและสาเหตุโรควันนี้เราจะพามาทำความเข้าใจวิธีสังเกตง่ายๆเพื่อแยกแยะความแตกต่างระหว่าง อาการสั่นจากพาร์กินสันกับอาการสั่นทั่วไปกันครับ

1. สั่นตอนอยู่นิ่งๆ (Resting Tremor) สไตล์พาร์กินสัน

• ลักษณะเด่นอาการสั่นจะเกิดขึ้นอย่างชัดเจนในขณะที่อวัยวะ เช่น มือหรือเท้าอยู่ในภาวะพักผ่อนไม่ได้ใช้งาน เช่น วางมือไว้บนตักหรือห้อยแขนไว้ข้างลำตัวขณะยืนหรือเดิน
• จุดสังเกตเฉพาะตัวผู้ป่วยมักมีอาการสั่นในลักษณะที่นิ้วโป้งและนิ้วชี้เคลื่อนไหวเข้าหากันเป็นจังหวะคล้ายกับกำลังการปั้นยาลูกกลอน (Pill-rolling tremor)
• ความย้อนแย้งของอาการจุดที่น่าสังเกตคือเมื่อผู้ป่วยพยายามขยับมือเพื่อทำกิจกรรมต่างๆ เช่น เอื้อมไปหยิบแก้วน้ำหรือติดกระดุมเสื้ออาการสั่นนั้นกลับลดลงหรือหายไปชั่วคราวแต่ทันทีที่วางมือกลับมาพักนิ่งๆอาการสั่นก็จะกลับมาแสดงให้เห็นใหม่อีกครั้ง

2. สั่นตอนขยับและใช้งาน (Action/Essential Tremor) สั่นทั่วไป

• ลักษณะเด่นจะไม่มีอาการสั่นในขณะที่อยู่นิ่งๆแต่จะเริ่มสั่นก็ต่อเมื่อมีการเกร็งกล้ามเนื้อเพื่อต้านแรงโน้มถ่วงหรือขณะกำลังเคลื่อนไหวทำกิจกรรมต่างๆ
• จุดสังเกตเฉพาะตัวสังเกตได้ง่ายในชีวิตประจำวัน เช่น มือสั่นขณะถือแก้วน้ำค้างไว้, สั่นเวลาใช้ตะเกียบหนีบอาหาร, หรือสั่นอย่างเห็นได้ชัดขณะกำลังเซ็นชื่อลงบนกระดาษ
• สาเหตุที่พบบ่อยส่วนใหญ่มักเกิดจากโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ (Essential Tremor) ซึ่งเป็นโรคทางพันธุกรรมที่พบได้บ่อยนอกจากนี้ยังอาจกระตุ้นได้จากภาวะความเครียดความวิตกกังวลการบริโภคเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนปริมาณมากเกินไปหรือเป็นผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิด

สรุปวิธีเช็กความต่างง่ายๆด้วยตัวเอง

• ถ้าวางมือนิ่งๆแล้วสั่นแต่พอขยับหยิบจับของแล้วหายสั่นมีความเสี่ยงและมีโอกาสเป็นโรคพาร์กินสันควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินระบบประสาท
• ถ้าอยู่นิ่งๆมือปกติไม่สั่นแต่พอจะหยิบจับถือของหรือใช้งานแล้วมือสั่นมักเป็นอาการสั่นทั่วไป (Essential Tremor) หรือเกิดจากปัจจัยกระตุ้นชั่วคราว เช่น คาเฟอีนและความเครียด

อาการสั่นแม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อยแต่หากเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านระบบประสาทเพื่อรับการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ ครับ