โปรตีนพืชทางเลือกที่ยั่งยืน ลด PM 2.5 และกู้วิกฤติสุขภาพในไทย

งานวิจัยล่าสุดจาก Madre Brava เผยว่าการส่งเสริมโปรตีนจากพืช สามารถช่วยลดปริมาณฝุ่นละออง PM 2.5 ได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะฝุ่นที่เกิดจากการเผาตอซังข้าวโพด ซึ่งใช้เป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ งานวิจัยนี้ยังระบุว่าหากประเทศไทยปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมโปรตีนเพื่อลดการพึ่งพาเนื้อสัตว์และหันมาให้ความสำคัญกับโปรตีนพืชมากขึ้น จะสามารถ ลดอัตราการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้มากกว่า 100,000 รายภายในปี 2050 พร้อมทั้งสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงถึง 1.3 ล้านล้านบาท

PM 2.5 และการเผาตอซังข้าวโพดวิกฤติที่มองข้ามไม่ได้

งานวิจัย “อุตสาหกรรมปศุสัตว์กับ PM 2.5 ตัดไฟแต่ต้นลมด้วยการผลิตโปรตีนที่หลากหลาย” ซึ่งจัดทำโดย Madre Brava ร่วมกับ Asia Research and Engagement ได้วิเคราะห์แหล่งที่มาของฝุ่น PM 2.5 ในประเทศไทย โดยพบว่าสาเหตุหลักมาจาก

การกำจัดของเสีย 10%
อุตสาหกรรม 15%
ที่อยู่อาศัย 12%
การขนส่ง 5%
ภาคเกษตรกรรม ป่าไม้ และประมง 36%

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้ PM 2.5 พุ่งสูงขึ้นคือการเผาตอซังข้าวโพด ซึ่งคิดเป็นประมาณ 30-35% ของจุดความร้อนทั้งหมดที่ตรวจพบผ่านภาพถ่ายดาวเทียมในช่วงปี 2015-2019 โดยการเผาพืชเพื่อการเกษตรนี้อาจเป็นสาเหตุให้เกิด การเสียชีวิตก่อนวัยอันควรกว่า 34,000 รายต่อปีนอกจากนี้ หากอุตสาหกรรมปศุสัตว์ยังคงเติบโตตามแนวโน้มปัจจุบันอัตราการเสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศอาจพุ่งสูงถึง 361,000 ราย ระหว่างปี 2020-2050

โปรตีนพืชโซลูชันเพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

งานวิจัยระบุว่าหากภาครัฐสนับสนุนตลาดโปรตีนพืชให้เติบโตควบคู่ไปกับตลาดเนื้อสัตว์จะช่วยลดปริมาณการปลูกข้าวโพดเพื่อเลี้ยงสัตว์ และลดความจำเป็นในการเผาตอซังพืชซึ่งเป็นแหล่งกำเนิด PM 2.5

ประโยชน์ของโปรตีนพืชมีมากกว่าที่คิด
– ลดการเผาตอซังข้าวโพด ซึ่งช่วยลด PM 2.5 ได้โดยตรง
– ลดอัตราการเสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศ
– สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ 1.3 ล้านล้านบาทจากตลาดโปรตีนพืช
– ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากอุตสาหกรรมปศุสัตว์
– ส่งเสริมทางเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพของประชาชน

เชียงใหม่: เมืองที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด

แม้ว่าการเผาตอซังข้าวโพดจะถูกห้ามตามกฎหมาย แต่ในความเป็นจริงกระบวนการนี้ยังคงดำเนินอยู่โดยไม่มีมาตรการควบคุมที่มีประสิทธิภาพ ทำให้ภาคเหนือของไทย โดยเฉพาะ เชียงใหม่ กลายเป็นหนึ่งในเมืองที่มี มลพิษฝุ่น PM 2.5 สูงติดอันดับโลก ในบางช่วงของปี

เสียงสะท้อนจากผู้เชี่ยวชาญ

วิชญะภัทร์ ภิรมย์ศานต์ ผู้อำนวยการของ Madre Brava กล่าวถึงผลกระทบของอุตสาหกรรมปศุสัตว์ต่อมลพิษทางอากาศว่า

“รายงานฉบับนี้แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงที่ชัดเจนระหว่าง การผลิตเนื้อสัตว์กับปัญหาฝุ่น PM 2.5 ซึ่งไม่เพียงแต่ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นภัยร้ายแรงต่อสุขภาพของคนไทย”

นอกจากนี้เขายังเน้นว่าอาหารสัตว์ เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ คือส่วนหนึ่งของปัญหาเพราะเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดการเผาตอซังข้าวโพดและนำไปสู่ฝุ่น PM 2.5

ภาครัฐควรเดินหน้าอย่างไร?

เพื่อลดปัญหานี้ Madre Brava แนะนำให้รัฐบาลเร่งสนับสนุนตลาดโปรตีนพืชอย่างจริงจัง ไม่เพียงเพื่อแก้ไขปัญหาฝุ่นละออง แต่ยังเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจที่มีมูลค่าสูง โดยมาตรการที่แนะนำ ได้แก่

ส่งเสริมการวิจัยและพัฒนา ผลิตภัณฑ์โปรตีนพืชที่มีคุณภาพสูง
ลดภาษีและให้เงินอุดหนุน สำหรับอุตสาหกรรมโปรตีนพืช
กำหนดเป้าหมายลดการเผาตอซังพืช และส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีจัดการของเสียทางการเกษตร
ให้ความรู้แก่เกษตรกร เพื่อเปลี่ยนแนวทางการทำเกษตรที่ยั่งยืน
สร้างแรงจูงใจให้ผู้บริโภค หันมาบริโภคโปรตีนจากพืชมากขึ้น

ถึงเวลาปรับเปลี่ยนก่อนจะสายเกินไป

ฝุ่น PM 2.5 เป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบทั้งต่อสุขภาพและเศรษฐกิจของประเทศ หากไทยยังคงใช้วิธีการผลิตโปรตีนแบบเดิมๆที่พึ่งพาการเลี้ยงสัตว์อย่างหนักจำนวนผู้เสียชีวิตจากมลพิษอากาศจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ อย่างไรก็ตามหากมีการสนับสนุนตลาดโปรตีนพืช อย่างเป็นรูปธรรม ประเทศไทยจะไม่เพียงแต่ลดปัญหาฝุ่น PM 2.5 ได้ แต่ยังสามารถสร้างเศรษฐกิจสีเขียวที่ยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย ถึงเวลาหรือยังที่ภาครัฐจะจริงจังกับการเปลี่ยนแปลงนี้?