โรคจิตเวชมีเป็นร้อย?งานวิจัยล่าสุดเผย!แท้จริงแบ่งได้แค่ 5 กลุ่มใหญ่มีจุดร่วมเดียวกัน

ปัจจุบันเรารู้จักโรคและอาการทางจิตเวชมากมายหลายประเภทตั้งแต่โรคซึมเศร้าวิตกกังวล ไปจนถึงโรคจิตเภทหรืออาการย้ำคิดย้ำทำจนหลายคนรู้สึกว่าซับซ้อนและเข้าใจยากแต่ผลการศึกษาวิจัยระดับโลกที่ตีพิมพ์ในวารสารชื่อดัง Nature ล่าสุดได้เปลี่ยนมุมมองเดิมทั้งหมดเมื่อค้นพบว่าแท้จริงแล้วความผิดปกติทางจิตทั้งหมดล้วนมีรากเหง้าและจุดร่วมบางอย่างที่เชื่อมโยงกันและสามารถจัดหมวดหมู่ใหม่ให้เข้าใจง่ายขึ้นเหลือเพียง 5 กลุ่มหลัก เท่านั้นการค้นพบนี้มาจากการวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา ครอบคลุมโรคทางจิตที่พบบ่อยถึง 14 ชนิด นักวิจัยพบว่าโรคที่อยู่กลุ่มเดียวกันมักเกิดจากยีนชุดเดียวกันส่งผลต่อการทำงานของสมองและพฤติกรรมในทิศทางเดียวกันและมักมักเกิดร่วมกันได้ง่ายกว่าปกตินี่คือข้อมูลสรุปที่เข้าใจง่ายพร้อมคำแนะนำที่เป็นประโยชน์ค่ะ 5 กลุ่มโรคทางจิตเวชตามหลักวิทยาศาสตร์ใหม่

1. กลุ่มย้ำคิดย้ำทำและควบคุมพฤติกรรมยาก

ประกอบด้วย: โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD), โรคติกหรืออาการกระตุก, อาการเบื่ออาหารและโรควิตกกังวลต่างๆ

• จุดร่วม: มีความเกี่ยวข้องกับระบบการควบคุมความคิดความรู้สึกและพฤติกรรมมักมีความกังวลความกลัวหรือแรงผลักดันบางอย่างที่ควบคุมได้ยากและมักวนเวียนอยู่กับเรื่องเดิมๆ
• สาเหตุหลัก: พันธุกรรมที่ส่งผลต่อการทำงานของสมองส่วนที่เกี่ยวกับการวางแผนและการยับยั้งพฤติกรรม
  • คำแนะนำ: การรักษาเน้นการปรับพฤติกรรมและจิตบำบัดประเภทปรับความคิดร่วมกับยาในบางรายการฝึกสติช่วยลดความเครียดได้ดีมาก

2. กลุ่มผิดปกติของการรับรู้และอารมณ์รุนแรง

ประกอบด้วย: โรคจิตเภท (เสียจริต), โรคอารมณ์สองขั้ว (ไบโพลาร์)

• จุดร่วม: มีปัญหาการรับรู้ความเป็นจริง อาจได้ยินเสียง เห็นภาพ หรือคิดเข้าข้างตนเอง และมักมีอารมณ์ที่ผันผวนรุนแรง สูงมากหรือตกต่ำสุดขั้ว
• สาเหตุหลัก: ยีนที่ส่งผลต่อการสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาทและพื้นที่สมองที่แปลผลข้อมูล
  • คำแนะนำ: จำเป็นต้องได้รับการรักษาโดยจิตแพทย์อย่างใกล้ชิดยามีความสำคัญมากเพื่อปรับสารเคมีในสมอง และต้องอาศัยความเข้าใจจากคนรอบข้าง

3. กลุ่มพัฒนาการทางสมองผิดปกติ

ประกอบด้วย: ออทิสติก, สมาธิสั้น (ADHD), และบางอาการของโรคติก

• จุดร่วม: เริ่มต้นตั้งแต่เด็กส่งผลต่อพัฒนาการการเรียนรู้การเข้าสังคมและการควบคุมตนเอง สาเหตุมาจากการทำงานของสมองที่แตกต่างไปตั้งแต่กำเนิด
• สาเหตุหลัก: ยีนที่ทำงานตั้งแต่ช่วงพัฒนาการทารกในครรภ์
  • คำแนะนำ: ไม่ใช่โรคที่ “รักษาให้หายขาด” แต่สามารถพัฒนาและปรับตัวได้ดีมากหากได้รับการสนับสนุนและวิธีดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่เนิ่นๆ

4. กลุ่มความทุกข์ใจและอารมณ์ตกต่ำ (ซ่อนไว้ภายใน)

ประกอบด้วย: โรคซึมเศร้า, โรควิตกกังวลทุกชนิด, โรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้าย (PTSD)

• จุดร่วม: อาการมักซ่อนอยู่ข้างใน คือความเศร้า ความกังวล ความกลัว ความรู้สึกผิด หรือความเหนื่อยล้าใจไม่ค่อยแสดงออกทางพฤติกรรมรุนแรงแต่ทุกข์ใจหนักมาก
• สาเหตุหลัก: เกี่ยวข้องกับระบบการตอบสนองต่อความเครียดและสารเคมีในสมองที่คอยปรับอารมณ์
  • คำแนะนำ: เป็นกลุ่มที่พบบ่อยที่สุดและรักษาได้ดีที่สุดควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเร็วที่สุดการพูดคุยและปรับวิธีคิดช่วยได้มากรวมถึงการออกกำลังกายและพักผ่อนเพียงพอ

5. กลุ่มติดสารและพฤติกรรมเสพติด

ประกอบด้วย: การติดสุรา, บุหรี่, ยาเสพติด, สารกระตุ้น และพฤติกรรมเสพติดอื่นๆ

• จุดร่วม: เกี่ยวข้องกับระบบความสุขและรางวัลของสมองเมื่อได้รับสิ่งเร้าแล้วสมองจะจดจำและต้องการซ้ำๆ จนควบคุมตนเองไม่ได้
• สาเหตุหลัก: ยีนที่เกี่ยวกับการเผาผลาญสารและการรับความรู้สึกความสุข
  • คำแนะนำ: ต้องการการบำบัดทั้งร่างกายและจิตใจรวมถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมและกลุ่มเพื่อน การเลิกอย่างถูกวิธีภายใต้การดูแลจะปลอดภัยและได้ผลดีที่สุด

ทำไมการแบ่งแบบใหม่นี้สำคัญกับเรา?

1. เข้าใจง่ายขึ้นไม่ต้องงงกับชื่อโรคมากมายแค่ดูว่าอาการเข้าข่ายกลุ่มไหนก็พอเห็นภาพชัดเจน
2. รักษาแม่นยำขึ้นโรคในกลุ่มเดียวกันมักใช้หลักการรักษาและยาประเภทเดียวกันช่วยลดความผิดพลาด
3. รู้เท่าทันหากมีคนในครอบครัวป่วยโรคหนึ่งโรคอื่นในกลุ่มเดียวกันอาจมีโอกาสเกิดร่วมด้วยหรือเป็นได้ง่ายกว่า

ข้อควรจำ การแบ่งกลุ่มนี้เป็นหลักการทางวิทยาศาสตร์เพื่อทำความเข้าใจไม่ใช่การวินิจฉัยโรคหากคุณหรือคนใกล้คุณมีอาการผิดปกติเครียดเศร้ากังวลหรือควบคุมตัวเองไม่ได้ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินและวางแผนดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีความเข้าใจที่ถูกต้องคือก้าวแรกของการมีสุขภาพจิตที่ดีค่ะ