โลหิตจางภัยเงียบจากเม็ดเลือดแดงต่ำสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

ภาวะโลหิตจาง (Anemia) เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยทั่วโลกเกิดจากการที่ร่างกายมีจำนวนเม็ดเลือดแดงหรือฮีโมโกลบินต่ำกว่าปกติส่งผลให้การลำเลียงออกซิเจนไปยังอวัยวะต่างๆของร่างกายลดลงเมื่อเซลล์ในร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอจึงทำให้เกิดอาการผิดปกติ เช่น เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ หน้ามืด ซีดหรือบางรายอาจหมดสติได้ในกรณีที่ภาวะโลหิตจางรุนแรงและไม่ได้รับการรักษาอาจเพิ่มภาระการทำงานของหัวใจจนเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวได้ดังนั้นการสังเกตอาการและดูแลสุขภาพตั้งแต่ระยะแรกจึงเป็นสิ่งสำคัญ สาเหตุสำคัญของภาวะโลหิตจางภาวะโลหิตจางสามารถเกิดได้จากหลายปัจจัยแต่สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือการขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดแดงได้แก่

• การขาดธาตุเหล็ก
• การขาดวิตามินบี 12
• การขาดโฟลิก (Folic Acid)

นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากโรคเรื้อรังบางชนิดการเสียเลือดเป็นเวลานาน เช่น แผลในกระเพาะอาหารประจำเดือนมากผิดปกติหรือความผิดปกติของไขกระดูกที่ทำหน้าที่สร้างเม็ดเลือดการวินิจฉัยภาวะโลหิตจางจำเป็นต้องอาศัยการตรวจเลือดโดยแพทย์เพื่อระบุสาเหตุที่แท้จริงและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กภาวะที่พบมากที่สุด

ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กเกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอสำหรับการสร้างฮีโมโกลบินซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของเม็ดเลือดแดงกลุ่มเสี่ยงที่พบภาวะนี้บ่อย ได้แก่ ทารกและเด็กที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรวัยรุ่นหญิงที่เริ่มมีประจำเดือนผู้สูงอายุ อาการที่พบได้ เช่น อ่อนเพลียเหนื่อยง่ายเปลือกตาซีดเล็บเปราะหรือสมาธิลดลงในการตรวจเลือดแพทย์อาจพบเม็ดเลือดแดงที่มีรูปร่างเรียวยาวคล้ายดินสอซึ่งเรียกว่า “Pencil Cell” โฟลิกสารอาหารสำคัญต่อการสร้างเซลล์ โฟลิก (Folic Acid) มีบทบาทสำคัญในการสร้างสารพันธุกรรมของเซลล์ เช่น DNA และ RNA จึงจำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดแดงหากร่างกายขาดโฟลิกเม็ดเลือดแดงที่สร้างขึ้นจะมีขนาดใหญ่ผิดปกติและอาจทำให้เกิดอาการซีดอ่อนเพลียรวมถึงมีจำนวนเม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดต่ำร่วมด้วยสำหรับหญิงตั้งครรภ์การได้รับโฟลิกไม่เพียงพออาจเพิ่มความเสี่ยงที่ทารกในครรภ์จะเกิดความผิดปกติของระบบประสาท เช่น ภาวะหลอดประสาทไม่ปิด (Neural Tube Defect)

วิตามินบี 12 กับสุขภาพเลือดและระบบประสาท

วิตามินบี 12 เป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดแดงและการทำงานของระบบประสาทหากร่างกายขาดวิตามินชนิดนี้นอกจากจะทำให้เกิดโลหิตจางแล้วยังอาจมีอาการทางระบบประสาท เช่น ชาปลายมือปลายเท้าเดินเซหรือมีปัญหาด้านความจำภาวะขาดวิตามินบี 12 พบได้ในผู้ที่รับประทานอาหารจากสัตว์น้อยผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีปัญหาการดูดซึมอาหารวิธีป้องกันภาวะโลหิตจางการป้องกันภาวะโลหิตจางสามารถทำได้ด้วยการดูแลโภชนาการให้เหมาะสมโดยควรรับประทานอาหารที่มีสารอาหารสำคัญต่อการสร้างเม็ดเลือดแดง เช่น เนื้อสัตว์ ตับ และเครื่องในสัตว์ ปลา และอาหารทะเล ไข่ ผักใบเขียว ถั่วและธัญพืช นอกจากนี้การรับประทานวิตามินซีจากผลไม้รสเปรี้ยว เช่น ส้มหรือฝรั่งจะช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กในร่างกายได้ดีขึ้นขณะเดียวกันควรหลีกเลี่ยงการดื่มนมหรือเครื่องดื่มที่มีแคลเซียมสูงพร้อมมื้ออาหารที่ต้องการเสริมธาตุเหล็กเพราะอาจลดการดูดซึมของธาตุเหล็กได้สัญญาณเตือนที่ควรพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้เป็นเวลานานควรเข้ารับการตรวจสุขภาพ

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ
• หน้ามืด เวียนศีรษะบ่อย
• ผิวซีดหรือเปลือกตาซีด
• ใจสั่น หรือหายใจเหนื่อยง่าย

การตรวจเลือดอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้สามารถค้นพบภาวะโลหิตจางได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และสามารถรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพภาวะโลหิตจางอาจดูเหมือนเป็นเพียงอาการอ่อนเพลียทั่วไปแต่แท้จริงแล้วอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่สำคัญการรับประทานอาหารที่สมดุลหลากหลายและการตรวจสุขภาพเป็นประจำจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ร่างกายแข็งแรงและลดความเสี่ยงของภาวะนี้ได้ในระยะยาว