ไขมันพอกตับภัยเงียบยุคใหม่คร่าชีวิตมากกว่าตับแข็งจากเหล้านักวิจัยไทยเตือน คนไม่ดื่มก็เสี่ยงได้

ผลวิจัยจากทีมวิจัยของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์กำลังสะท้อนสัญญาณเตือนสำคัญของสุขภาพคนไทยเมื่อข้อมูลล่าสุดพบว่าภาวะไขมันพอกตับหรือ MASLD (Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) กำลังกลายเป็นภัยเงียบที่อันตรายกว่าที่หลายคนคิดและมีแนวโน้มรุนแรงจนแซงหน้าปัญหาตับแข็งจากแอลกอฮอล์ในบางด้านแล้วแม้การดื่มแอลกอฮอล์จะยังเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของโรคตับเรื้อรังในประเทศไทยแต่สิ่งที่น่ากังวลมากขึ้นคือกลุ่มผู้ป่วยไขมันพอกตับกลับมีอัตราการเสียชีวิตสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและกำลังกลายเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของมะเร็งตับยุคใหม่วิเคราะห์ข้อมูลคนไทยกว่าแสนรายพบแนวโน้มเปลี่ยนไปงานวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลผู้ป่วยโรคตับทั่วประเทศมากกว่า 100,000 รายระหว่างปี พ.ศ. 2560–2565 และพบข้อมูลสำคัญหลายประเด็น

• แอลกอฮอล์ยังเป็นปัจจัยหลักของโรคตับเรื้อรัง โดยประมาณ 1 ใน 3 ของผู้ป่วยมีความเกี่ยวข้องกับการดื่มสุรา
• อัตราการเสียชีวิตจากไวรัสตับอักเสบบีและซีเริ่มลดลงอย่างชัดเจน จากการเข้าถึงวัคซีน ยาต้านไวรัส และการรักษาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
• แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผู้ป่วยมะเร็งตับที่มีสาเหตุมาจากไขมันพอกตับกลับเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และในปี 2565 มีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่ากลุ่มที่เกิดจากแอลกอฮอล์แล้ว

ข้อมูลนี้สะท้อนว่าโรคตับของคนไทยกำลังเปลี่ยนรูปแบบจากเดิมที่เกี่ยวข้องกับไวรัสหรือแอลกอฮอล์ไปสู่โรคที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้ชีวิตอาหารและระบบเผาผลาญมากขึ้นไขมันพอกตับไม่ใช่เรื่องของคนดื่มเหล้าเท่านั้นหลายคนเข้าใจผิดว่าโรคตับเกิดเฉพาะในคนดื่มแอลกอฮอล์หนักแต่ความจริงคือ “ไขมันพอกตับ” สามารถเกิดได้แม้ไม่ดื่มเหล้าเลยภาวะนี้มักสัมพันธ์กับโรคอ้วนน้ำหนักเกินเบาหวานความดันโลหิตสูงไขมันในเลือดสูงรวมถึงพฤติกรรมกินหวาน มัน เค็ม และการใช้ชีวิตแบบนั่งนานไม่ออกกำลังกายปัญหาคือในระยะแรกผู้ป่วยจำนวนมากแทบไม่มีอาการผิดปกติทำให้หลายคนไม่รู้ตัวว่าตับกำลังอักเสบและเสื่อมลงอย่างช้าๆเมื่อเวลาผ่านไปภาวะไขมันพอกตับอาจพัฒนาไปสู่

• ตับอักเสบเรื้อรัง
• พังผืดในตับ
• ตับแข็ง
• และมะเร็งตับในที่สุด

ซึ่งเมื่อเข้าสู่ระยะรุนแรงความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก

ทำไมไขมันพอกตับถึงอันตรายขึ้นในยุคนี้

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า หนึ่งในสาเหตุสำคัญคือวิถีชีวิตของคนยุคใหม่ที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วอาหารแปรรูปเครื่องดื่มหวานการนอนดึกความเครียดและการขาดกิจกรรมทางกายล้วนส่งผลให้ระบบเผาผลาญทำงานผิดปกติ จนเกิดการสะสมไขมันในตับโดยไม่รู้ตัวขณะเดียวกันคนจำนวนมากยังไม่ให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพตับเพราะคิดว่าไม่มีอาการก็แปลว่าไม่เป็นอะไรทั้งที่โรคตับจำนวนมากมักเงียบและแสดงอาการเมื่อเข้าสู่ระยะอันตรายแล้ว

ข่าวดีคือป้องกันได้หากเริ่มดูแลเร็ว

แม้แนวโน้มโรคไขมันพอกตับจะเพิ่มขึ้น แต่แพทย์ยืนยันว่าโรคนี้สามารถป้องกันและชะลอความรุนแรงได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นแนวทางดูแลสุขภาพตับที่สำคัญได้แก่ตรวจสุขภาพตับเป็นประจำโดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักเกินเป็นเบาหวานไขมันสูงหรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำควรตรวจค่าตับและอัลตราซาวด์ตามคำแนะนำแพทย์ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีเพื่อลดความเสี่ยงโรคตับเรื้อรังและมะเร็งตับในระยะยาวปรับพฤติกรรมการกิน
ลดอาหารหวานมันเค็มลดน้ำตาลและอาหารแปรรูปเพิ่มผักผลไม้และโปรตีนที่ดีต่อสุขภาพออกกำลังกายสม่ำเสมอเพียงเดินเร็ววิ่งว่ายน้ำหรือปั่นจักรยานอย่างต่อเนื่องก็ช่วยลดไขมันสะสมในตับได้อย่างมีประสิทธิภาพลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์เพราะแอลกอฮอล์ยังคงเป็นตัวเร่งสำคัญที่ทำให้ตับอักเสบและเสื่อมเร็วขึ้น

สุขภาพตับคือเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิด

ผลวิจัยครั้งนี้สะท้อนว่า “โรคตับ” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือเกิดเฉพาะในผู้สูงอายุอีกต่อไปแต่กำลังเชื่อมโยงกับพฤติกรรมประจำวันของคนยุคใหม่อย่างชัดเจนและในวันที่โรคไขมันพอกตับกำลังกลายเป็นภัยเงียบอันดับต้นๆของโลกการเริ่มต้นดูแลสุขภาพตั้งแต่วันนี้อาจเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการปกป้องตับก่อนที่โรคจะลุกลามโดยไม่ทันรู้ตัว