ไขมันมีความจำ!นักวิทย์ไขปมระดับเซลล์ทำไมลดน้ำหนักแล้วโยโย่ไวพร้อมแนวทางรับมือ

สำหรับผู้ที่กำลังมุ่งมั่นควบคุมน้ำหนักหรือดูแลรูปร่างคงเคยสัมผัสกับความยากลำบากในการลดน้ำหนักให้ลดลงแม้เพียงกิโลกรัมเดียวแถมยังต้องเผชิญกับภาวะโยโย่เอฟเฟกต์ที่น้ำหนักพร้อมดีดกลับมาได้ตลอดเวลาจนทำให้หลายคนรู้สึกท้อแท้ล่าสุดวงการวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบเบื้องลึกระดับเซลล์ที่อาจเป็นตัวการสำคัญของปัญหานี้โดยพบว่าเซลล์ในร่างกายของเราอาจมีระบบความจำที่จดจำช่วงเวลาที่เราเคยมีน้ำหนักตัวมากได้เป็นอย่างดีเจาะลึกงานวิจัยเมื่อเซลล์ภูมิคุ้มกันในเนื้อเยื่อไขมันฝังใจเรื่องความอ้วนทีมนักวิจัยจากสถาบันต่างๆ ในประเทศญี่ปุ่น ได้ทำการศึกษาเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิด ATMs (Adipose Tissue Macrophages) ซึ่งเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันที่มีปริมาณมากที่สุดในเนื้อเยื่อไขมันทำหน้าที่บริหารจัดการระดับไขมันควบคุมการอักเสบและคอยกำจัดเซลล์ที่ตายแล้วผลการศึกษาพบว่าภาวะความอ้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อกระบวนการตัดต่ออาร์เอ็นเอตามธรรมชาติ (mRNA Splicing) ภายในเซลล์ภูมิคุ้มกันกลุ่มนี้ทำให้เซลล์เกิดความทรงจำเกี่ยวกับความอ้วนแบบถาวรและกลายเป็นอุปสรรคขัดขวางการเผาผลาญไขมันในระยะยาวกลไกดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อความเครียดและการอักเสบจากภาวะอ้วน ทำให้โปรตีน CWC22 ภายในนิวเคลียสของเซลล์ภูมิคุ้มกันมีปริมาณลดลง ส่งผลให้กระบวนการตัดต่อรหัสอาร์เอ็นเอเกิดความผิดเพี้ยน โดยเฉพาะยีน Scarb1 ที่ทำหน้าที่กำจัดซากเซลล์ตายถูกยับยั้ง ส่งผลให้มีเซลล์ตายสะสมในเนื้อเยื่อไขมันจำนวนมาก นำไปสู่การลดลงของโมเลกุล “อิโนซีน (Inosine)” ซึ่งเป็นตัวช่วยสำคัญในการกระตุ้นการสลายไขมันสะสมผลลัพธ์ที่ได้คือร่างกายเผาผลาญไขมันได้ยากขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่เคยมีภาวะอ้วนมาก่อนแม้จะผอมลงแล้วแต่พันธุกรรมในเซลล์ไขมันก็ยังจำได้สิ่งที่น่าสนใจและตอกย้ำความท้าทายในการลดน้ำหนัก คือแม้ว่าเราจะสามารถลดน้ำหนักลงมาได้สำเร็จแล้วแต่ยีนในเซลล์ภูมิคุ้มกันมากกว่า 51.9% ยังคงมีการเปลี่ยนแปลงอย่างถาวรและไม่คืนกลับสู่สภาพปกติส่งผลให้เนื้อเยื่อไขมันบริเวณดังกล่าวพร้อมที่จะสะสมไขมันกลับมาใหม่ได้ง่ายยิ่งขึ้นนี่จึงเป็นคำตอบว่าทำไมหลายคนถึงเผชิญกับภาวะโยโย่เอฟเฟกต์ที่น้ำหนักสามารถพุ่งกลับมาเท่าเดิมอย่างรวดเร็วทันทีเผลอรับประทานอาหารที่มีไขมันหรือคาร์โบไฮเดรตสูงเกินความต้องการของร่างกายความหวังใหม่ในอนาคตและการประยุกต์ใช้ดูแลตัวเองแม้ว่างานวิจัยชิ้นนี้จะเริ่มต้นจากการทดลองในหนูทดลองเป็นหลักแต่กลไกและผลลัพธ์หลายอย่างสอดคล้องกับรายงานที่เคยพบในมนุษย์ การค้นพบนี้จึงช่วยคลายข้อสงสัยและปลดล็อกความเข้าใจว่าอุปสรรคในการลดน้ำหนักไม่ได้มาจากเรื่องของวินัยในการกินหรือความพยายามเพียงอย่างเดียวแต่อยู่ลึกลงไปถึงระดับเซลล์และโมเลกุลในอนาคตความเข้าใจเรื่องความจำของเนื้อเยื่อไขมันนี้จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถพัฒนายาหรือแนวทางการรักษาที่มุ่งเป้าไปที่การแก้ไขกระบวนการตัดต่ออาร์เอ็นเอโดยเฉพาะ (Splicing-targeted therapies) เพื่อเข้าไปรีเซ็ตความจำของเซลล์ไขมันช่วยให้ผู้ที่เคยมีภาวะอ้วนสามารถลดน้ำหนักและรักษารูปร่างให้คงที่ได้สำเร็จในระยะยาว

คำแนะนำเพิ่มเติมในการดูแลตัวเองเบื้องต้น

• เน้นความสม่ำเสมอในระยะยาวเนื่องจากเซลล์มีความจำเรื่องความอ้วนการควบคุมอาหารและการออกกำลังกายจึงต้องทำอย่างต่อเนื่องทีละน้อยเพื่อไม่ให้ร่างกายปรับตัวไปสะสมไขมันส่วนเกินเพิ่ม
• หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นการอักเสบลดการทานอาหารแปรรูปน้ำตาลสูงและไขมันอิ่มตัวเพื่อลดภาวะอักเสบในเนื้อเยื่อไขมันอันเป็นต้นเหตุของการรบกวนระบบเผาผลาญ
• ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหากพบว่าการลดน้ำหนักเป็นไปได้ยากเป็นพิเศษการปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อประเมินระบบเผาผลาญและวางแผนโภชนาการที่เหมาะสม จะช่วยให้ดูแลสุขภาพได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน