3 อวัยวะสำคัญในร่างกายที่มักเกิดปัญหาดื้อต่ออินซูลิน

ภาวะดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance) เกิดขึ้นเมื่อฮอร์โมนอินซูลินไม่สามารถทำหน้าที่ได้ตามปกติ โดยเฉพาะในอวัยวะสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญพลังงานในร่างกาย เช่น ตับ กล้ามเนื้อ และเซลล์ไขมัน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการทำงานของร่างกายและนำไปสู่โรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญพลังงาน รวมถึงโรคเรื้อรังหลายประเภท

ตับ (Liver Insulin Resistance)

• ผลกระทบ:
  • ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น (High Blood Glucose)
  • การสร้างไขมันชนิด Triglyceride (TG) ในตับเพิ่มขึ้น
  • เมื่อทำการตรวจไขมันในเลือด (Lipid profile) พบว่า:
    • TG สูง (High TG)
    • HDL-C ต่ำ (Low HDL-C)
    • TG/HDL-C > 2.0 ซึ่งเป็นการสะท้อนถึง Atherogenic Lipid Profile ซึ่งเป็นตัวชี้วัดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ

กล้ามเนื้อ (Skeletal Muscle Insulin Resistance)

• ผลกระทบ:
  • กล้ามเนื้อลดการเผาผลาญน้ำตาลกลูโคสที่ได้รับจากอาหารหรือจากการสร้างในร่างกาย
  • เพิ่มการสะสมไขมันชนิด Triglyceride (TG) ภายในเซลล์กล้ามเนื้อ
  • การสร้างไกลโคเจนในกล้ามเนื้อลดลง และไขมันสะสมเพิ่มขึ้นในเซลล์กล้ามเนื้อ (Intramuscular fats)

เซลล์ไขมัน (Adipose Tissues Insulin Resistance)

• ผลกระทบ:
  • เซลล์ไขมันขยายตัว (Hypertrophy) เนื่องจากการเก็บไขมันเพิ่มขึ้น
  • เซลล์ไขมันที่ดื้ออินซูลินจะลดการตอบสนองต่ออินซูลิน ทำให้เกิดกระบวนการสลายไขมัน (Lipolysis)
  • กรดไขมันอิสระ (NEFAs) จะถูกปล่อยออกสู่กระแสเลือด และสะสมในเซลล์กล้ามเนื้อและตับ ทำให้การดื้ออินซูลินรุนแรงขึ้น
  • การสูญเสียหน้าที่ปกติของเซลล์ไขมันทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังในเซลล์ (Adipose Tissue Dysfunction) ซึ่งส่งผลให้สร้างสารก่อการอักเสบ (Inflammatory cytokines) ที่กระตุ้นกระบวนการอักเสบในร่างกาย

เมื่อเกิดภาวะดื้ออินซูลินในร่างกาย จะส่งผลกระทบต่อทุกระบบที่เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญพลังงาน (Energy Homeostasis) ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และไขมันในร่างกาย ดังนั้น การเข้าใจและดูแลภาวะดื้ออินซูลินอย่างถูกต้องจะช่วยป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบการเผาผลาญ เช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (T2DM), โรคไขมันคั่งในตับ (Fatty Liver) และโรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ NCDs (Non-Communicable Diseases)