Unknown Unknowns เตรียมพร้อมรับมือกับสิ่งที่คาดไม่ถึง

เมื่อชีวิตเต็มไปด้วย “สิ่งที่เราไม่รู้ว่ามีอยู่”

“แผ่นดินไหวเมื่อวานนี้ เตือนให้เรารู้ว่า… อะไรก็เกิดขึ้นได้!” เหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เมียนมาร์ในวันนี้ส่งแรงสั่นสะเทือนมาถึงประเทศไทย หลายคนรับรู้แรงไหวในกรุงเทพฯ นี่คือสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิดล่วงหน้าและมันสะท้อนถึงแนวคิด “Unknown Unknowns” หรือ “สิ่งที่เราไม่รู้ว่าเรายังไม่รู้”ในชีวิตประจำวัน เราเผชิญกับความไม่แน่นอนที่หลากหลายบางสิ่งเราอาจรู้และเตรียมตัวรับมือได้ แต่บางสิ่งเราไม่สามารถคาดเดาได้เลย แนวคิดนี้สามารถแบ่งออกเป็นสามระดับ

1. Known Knowns: สิ่งที่เรารู้แน่ชัด

แผ่นดินไหวสามารถเกิดขึ้นได้ในประเทศไทย แม้ว่าจะไม่ใช่เขตเสี่ยงสูง
ประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากแผ่นดินไหวในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เมียนมาและลาว
อาคารบางแห่งออกแบบให้ทนต่อแรงสั่นสะเทือน ขณะที่บางแห่งยังไม่ได้มาตรฐาน

2. Known Unknowns: สิ่งที่เรารู้ว่าเรายังไม่รู้

แผ่นดินไหวครั้งต่อไปจะเกิดขึ้นเมื่อไร และที่ไหน?
รอยเลื่อนใต้พื้นดินของไทยมีทั้งหมดกี่เส้น และเส้นไหนที่ยังไม่ได้รับการสำรวจ?
อาคารไหนในกรุงเทพฯ ที่อาจพังลงมาหากเกิดแผ่นดินไหวรุนแรง?
ระบบเตือนภัยสามารถแจ้งเตือนเร็วพอหรือไม่?

3. Unknown Unknowns: สิ่งที่เราไม่รู้ว่ามีอยู่

รอยเลื่อนใหม่ที่ยังไม่ถูกค้นพบและอาจทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่
โครงสร้างบางแห่งที่ดูแข็งแรง แต่มีจุดอ่อนที่ไม่เคยถูกตรวจสอบมาก่อน
การเปลี่ยนแปลงในเปลือกโลกที่เกิดจากปัจจัยที่เรายังไม่เข้าใจ เช่น ผลกระทบจากสภาพอากาศ
ผลกระทบทางจิตใจและสังคมที่อาจเกิดขึ้นหลังแผ่นดินไหว เช่น ความตื่นตระหนกและพฤติกรรมของผู้คนในการรับมือกับภัยพิบัติ

แล้วเราจะเตรียมตัวรับมือกับสิ่งที่คาดไม่ถึงได้อย่างไร?

การบริหารความเสี่ยงเป็นกุญแจสำคัญในการรับมือกับ Unknown Unknowns ต่อไปนี้คือแนวทางที่สามารถนำไปใช้ได้ในทุกสถานการณ์

1. มีแผนสำรองเสมอ

ถ้าเกิดเหตุฉุกเฉิน ควรมีแผนรับมือ เช่น ที่หลบภัย เส้นทางหนี และจุดนัดพบกับครอบครัว
มีอุปกรณ์ฉุกเฉิน เช่น ถุงยังชีพ ไฟฉาย และวิทยุ

2. ฝึกจินตนาการถึง Worst Case Scenario

ถ้าเราติดอยู่ในตึกที่กำลังถล่ม เราจะทำอย่างไร?
ถ้าบ้านหรือคอนโดได้รับความเสียหายหนัก เราจะพักที่ไหน?
ถ้ากำลังขับรถแล้วเกิดแผ่นดินไหว ควรหยุดรถตรงไหนจึงปลอดภัย?

3. มีความยืดหยุ่นในการปรับตัว

หากต้อง Work from Home หรือเปลี่ยนแผนเดินทางกะทันหัน ควรมีทางเลือกไว้ล่วงหน้า
ใช้เทคโนโลยีให้เป็นประโยชน์ เช่น การติดตามข่าวสารแบบเรียลไทม์

จาก COVID-19 ถึงภัยธรรมชาติบทเรียนจาก Unknown Unknowns

การระบาดของ COVID-19 เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของ Unknown Unknowns ไม่มีใครคาดคิดว่ามันจะส่งผลกระทบต่อโลกได้นานหลายปี และทำให้เราต้องปรับตัวอย่างรวดเร็วนี่แสดงให้เห็นว่าการมี “ระบบคิดแบบปรับตัวได้” มีความสำคัญอย่างยิ่งเราไม่สามารถกำหนดสิ่งที่จะเกิดขึ้นได้ แต่เราสามารถกำหนดสิ่งที่ตามมาหลังจากนั้นได้ หากเราวางแผนรับมือกับมันอย่างดีพอ ดังนั้น คำถามที่สำคัญคือ…วันนี้คุณบริหารความเสี่ยงของชีวิตได้ดีพอแล้วหรือยัง?